Nun mi eksciis pri alia pli ĵusa ekzemplo: la tre sukcesa kandidato al la oskar-premio, “The Help”. Ĝi ŝajne kondamnas la rasismon en la sudo de Usono dum la apartismaj tempoj, sed, jen denove, pere de la okuloj kaj la travivaĵoj de juna blankula bonkorulo. Ne mirinde ke iuj nigrulaj historiistoj kritikis ĝin aŭ ke la apuda afiŝo ĝin mokas.

Ĝi estas unu el tiuj tipaj antaŭjuĝoj kiujn Holivudo daŭre flegas, kiel bone rimarkis la humura retejo Cracked.com en trafa artikolo pri la kutimaj trukoj de tiu industrio, kun pluaj ekzemploj kiujn mi ne estis menciintaj.

Permesu do ke mi eĉ ne faru la penon iri spekti la novan filmon, eĉ se ĝi fariĝas oskar-premiita. Eble mi estas maljusta, sed mi malamas tiajn hipokritecojn.

Ĉijare mi ne atendas grandajn surprizojn, almenaŭ ne tiom kiom mi komentis antaŭ tri jaroj. Sed kompense la donaco venas al ĉiuj ni el la esperanta flanko: ĉinokte la Magoj enretigis la filmon registritan dum la Zamenhofa Tago en Madrido, en kiu la poeto Miguel Fernández kantas sian poemon “El nia nio inta”. Jen ĝi (se vi ial ne povas aliri la enŝutitan videon, aŭ se vi deziras salti rekte al la kantado, kaj eviti la eksplikan enkondukon, klaku tie ĉi):

Ĝi estas la kulmino de tre ŝatinda koncerto per kiu la jam firmiĝinta Kvaropo Sinkopo regalis nin ĉiujn dum tiu tago. Vi povas spekti aliajn kantojn en ilia reta kanalo, ekzemple tiun ĉi mirindan version de tre konata julkanto. Ankaŭ tre elstarindas la kvazaŭ himno “La plenumo”, laŭ poemo de William Auld, per kiu estis ĵus inaŭgurita la nova videkanalo de Madrida Esperanto-Liceo, okaze de ties ĉi 50a datreveno. (la videa kvalito ne estas tre bona, ĉar temis pri preskaŭa improvizo, sed bonŝance la aŭda kanalo utiligis pli bonkvalitan ilon, kaj tiu apartaĵo ja plej gravas)

La koncerto estis kulmino de festeto, pri kiu oni povas legi resumon tie ĉi, kaj fotojn tie ĉi kaj jene)

Nu, sufiĉas, mi nun iru malfermi la aliajn donacojn!

La libro nomiĝas simple “25 militistoj de la Respubliko”, kaj enhavas tiun nombron da biografioj de homoj sufiĉe diversaj, sed kun tiu komuna eco: ke ili konserviĝis lojalaj al la legitima registaro en tiu malfacila momento de la historio. Kaj la plej grava detalo de la verko: ĝin publikigis la Servo pri Publikigaĵoj de la Ministerio pri Defendo de Hispanio.

Mi mallonge klarigu la kuntekston por la legantoj kiuj ne multe konas la historian disvolviĝon. Kiam parto de la hispania armeo leviĝis en 1936 kaj organizis puĉon kontraŭ la maldekstrema respublikana registaro, organiziĝis forta rezisto, kiu kondukis al interna milito. Laŭ la plej disvastigataj mitoj, la reziston gvidis nur la popolaj amasoj, kiuj malsukcesigis la ribelon en pli ol duono de la lando. Oni tamen ofte forgesas ke la ribelo de la armeo ne estis unuanima, kaj eĉ ne majoritata: pli ol duono de la oficiroj ne sekvis la puĉon, kaj eĉ aktive kontraŭis ĝin. La vera nombro estas malfacile konebla, ĉar en multaj okazoj la sinteno dependis de la loko kie ili hazarde troviĝis en tiu momento, sed granda procentaĵo simple decidis ke la registaro estas legitima, eĉ se ili ne konsentis kun ĝiaj politikoj, kaj do agadis laŭ sia respondecosento kaj sia disciplinemo.

Pluraj el ili, foje el tre alta rango, prenis ĉefrolon dum la disvolvo de la milito. La famo en multaj okazoj falis sur la milicianoj, sed estas klare ke sen la apogo de la profesiaj militistoj la konfronto estus finiĝinta multe pli baldaŭ.

Sed la plej granda forgeso, kaj la atako, okazis post la fino de la milito. La venkintoj ne kompatis siajn antaŭajn kolegojn, kaj kiam eble punis, ofte mortpafis, ilin, per la akuzo de… ribelo! Ili estis krome eliminitaj de la armea memoro, ignorataj kaj malestimataj. Eĉ post la alveno de la demokratio, la armeo majoritate plu sentis sin morala heredanto de la venkinta flanko, kaj do provis malhelpi la rekonon de multaj el tiuj figuroj. Diversaj iniciatoj venis gutpostgute, kun akcepto de certaj kompensadoj, kaj kun partaj agnoskoj, sed tro malrapide, kaj kun diversaj polemikoj, kiuj kaŝis sin sub la preteksto “ne malfermi malnovajn vundojn”.

Finfine, la Ministerio pri Defendo ĵus iel pagis parton de la ŝuldo al 25 el ili, probable la plej karakterizaj. Dum iom da tempo estis duboj ĉu fine la verko aperos, ĉar antaŭ kelkaj tagoj la konservativa partio, en multaj aspektoj heredintoj de la venkintoj, akiris grandan plimulton en la parlamentaj elektoj, kaj baldaŭ okazos ŝanĝo de registaro. Sed estis tempo por ke la antaŭaj respondeculoj finpretigu la libron, kaj ili ĵus prezentis ĝin.

Kiel dirite, mi mem partoprenis en ĝi. Preskaŭ hazarde mi eksciis pri la preparoj, kaj proponis al la kunordiganto, kiu ankoraŭ ne havis kompletan liston de biografiotoj, ke ili aldonu la nomon de nia malnova samideano Julio Mangada Rösenorn, pri kiu mi dum tempo sufiĉe multe esploris, kaj kies biografio en Esperanto, publikigita en tiu ĉi retejo, taŭgis kiel argumento por konvinko.

Mangada bone konformiĝas al la profilo de la aliaj militistoj aperantaj en la libro: li tre ĉefrolis en la respublikana armeo, kvankam lia kazo estas iom malsimila, ĉar ja lia agado pli akordiĝas kun la miliciana fazo, kaj ne tiom kun la pli profesieca kaj strukturita, kiu estis la karakterizo de plejmulto el la ceteraj. Sed li ja estis profesia militisto laŭ deveno, la plej lojala kaj plej fidata el ĉiuj. Kaj sur lin falis eĉ kun pli da intenso, la malamo, la persekuto kaj la ignoro de la venkintoj.

Krome, Mangada suferas alian cirkonstancon: lia publika bildo estas tre deformita eĉ inter la specialistoj. Li kuntrenas famon de frenezulo kaj ekstravaganculo, kiu tro superas siajn ja verajn kiĥoteskajn trajtojn. Mi provis en mia kontribuo nuancigi tiun bildon, kaj prezenti la diversajn opiniojn kiujn liaj samtempuloj montris pri li.

Kiel dirite, la kunordiganto de la libro akceptis mian proponon, kaj do dum fino de la somero mi pretigis ĝin kaj sendis al la la Ministerio. Dum iom da tempo restis duboj ĉu fine ĝi povos aperi, ne nur pro la ŝanĝo de la registaro, sed ankaŭ pro la buĝetaj malfaciloj, sed bonŝance la libro estis fine eldonita, kaj prezentita antaŭ du tagoj, en prestiĝa librovendejo de Madrido, hazarde tre proksima al la sidejo de Hispana Esperanto-Federacio.

La libro estas impona, eĉ se nur laŭ aspekto. Preskaŭ 900 paĝojn longa, en ĝi kunlaboris sufiĉe prestiĝaj historiistoj, kaj mi nur esperas ke ĝi havu bonan distribuadon kaj estos sufiĉe legita. Ŝajnas al mi ke (mi esperas) mia kontribuo ne malbone kongruas kun la ceteraj tekstoj.

Tiu kongruo tamen rezultis en iom malbona konsekvenco por Esperanto: en la teksto mi kompreneble aludas al la esperantista flanko de Mangada, ne nur pro lia agado en tiu kampo, sed ankaŭ ĉar lia esperantismo, tute ideologia laŭ la influo de la homaranismo de Zamenhof, bone prilumas lian ideologion. Do, krom disaj aludoj, mi dediĉis unu ĉapitron al lia rilato al Esperanto, kaj alia al lia verkado, ne nur en tiu lingvo sed ankaŭ en la hispana. En la presita versio, mi nun konstatis ke ambaŭ malaperis entute, sen antaŭa atentigo. Nu, mi komprenas ke en kolektiva verko, pli fokusita sur la militistan karieron de la ĉefroluloj, tiu aspekto povas esti malpli interesa, sed mi bedaŭras, ĉar temis pri integra parto de la profilo de la biografiito. Kaj eĉ se mi komprenas ke ili hastis, mi pensas ke simpla ĝentileco postulus antaŭaverton.

Ĉiukaze, mi esperas ke mia kontribuo parte plenigas vakuon. Estis maljuste ke, kiel mi skribis en la enkonduko de la teksto, lia figuro estas pli konata ekster Hispanio, pro lia rilato al Esperanto, ol en lia lando mem. Nun ni almenaŭ havas referencon en la hispana.

La plej tradicia estos la kluba renkonto. En Madrido ni rendevuos ĉijare la venontan dimanĉon, la 18an de decembro. La aranĝo kaj la programo estos iom simila al la pasintjara, en luda klubo kiun ni luis por la okazo, kun kombino de kulturo kaj distrado, kaj kun komuna memserva manĝado. Do, se vi troviĝas en la centro de Hispanio, ne hezitu veni akompani nin.

Krome, denove kiel pasintjare ni festos la 15-an de decembro per virtuala renkontiĝo. Oni ĉijare ne tiom ofte anoncis la kampanjon por aperi en Twitter, sed ni denove provos, eĉ se nur pro la ĝuo kontakti aliajn samlingvanojn.

Sed ĉijare mi havos okazon ĝui alian ĉeestan Zam-Tagon, ĉifoje iom hazarde. Mi devas vojaĝi al Zaragozo pro laboraj kaŭzoj, kaj mia vojaĝo ĝuste koincidos kun la festo organizata tradicie de la urba grupo, “Frateco”, vespere de la mardo, la 13-an. Do, mi povos ĝui tiean festeton, renkontiĝi kun malnovaj amikoj kaj ekkoni aliajn. Se vi troviĝas en Zaragozo tiun tagon, mi tre ĝojos trovi vin.

Nun estas jam oficiale: Almagro denove gastigos esperantistan renkonton: la venontjara hispania kongreso. Rezervu jam la tagojn: la longan semajnfinon ĉirkaŭ la 1-a de majo, tio estas, de la vendredo 27-a de aprilo ĝis tiu mardo. La informoj iom post iom aperos en la retejo de Hispana Esperanto-Federacio, kaj mi certas ke ni sukcesos krei bonan programon, por ke la vojaĝo meritu la penon.

Kaj mi esperas ke, kiel pasintjare, ne mankos la kukoj

Omaĝoj okazis en Madrido, en Albaceto (la urbo en Manĉo, kiu estis oficiala sidejo de la Brigadoj, kaj kie ankaŭ deĵoris nia pioniro Julio Mangada kiel registara milita ĉefreprezentanto), kaj nun en Barcelono, el kie la batalantoj forlasis la teritorion de Hispanio. Inter tiuj memorigoj, menciindas tiu kiu morgaŭ dimanĉe la 30-an de oktobro organiziĝas sine de la Kataluna Kongreso de Esperanto. Ĝi okazos en historia loko Fossar de la Pedrera, en Barcelono.

Mi estis invitita partopreni en ĝi antaŭ iom da tempo. Bedaŭrinde, mi ne ĉeestos, unue pro personaj kialoj (mi vojaĝas tuj miavilaĝen), sed ĉefe ĉar cirkonstanco, ni diru institucia, mia nomumo kiel prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio, emigas min teniĝi iom for de tiuj aktivadoj kun klara politika signifo. Ja Kataluna Esperanto-Asocio deklaras sin ne-neŭtrala asocio, sed HEF certe tio devas klopodi esti. Kaj kvankam mi persone salutas la omaĝon tie ĉi, en persona retejo, mi preferis resti iom pli prudenta en rolo pli institucia.

Mi profitas la okazon por informi ke mi enretigis tie ĉi la katalunan tradukon de mia artikolo pri la rolo de Esperanto en la edukado de la laboristoj en Hispanio en la komenco de la pasinta jarcento, kies versio en Esperanto aperis en la libro omaĝe al Humphrey Tonkin, “La arto labori kune”, kaj kiu jam estis antaŭe legebla en Esperanto kaj en la hispana. La kataluna versio aperis en lasta numero de revuo Kataluna Esperantisto, en traduko de Viktoro Solé, kaj nun ĝi estas pli facile alirebla.

Dankon amikoj, kaj mi deziras bonan kongreson! (persone kaj eĉ institucie)

Sed mi prenis tre serioze mian rolon kiel moderiganto, kaj do preferis ne plu konduki la diskuton al tiu temo. Fakte, la debato neeviteble tro longe fokusiĝis sur la t.n. neologismojn (pri kiu ankaŭ mi preferis ne multe esprimi mian opinion, kiun vi povas trovi en mia eseo “La normala lingvo”), kaj iom malpli ol dezirinde pri la movado, kaj do mi lasis la aferon tie estingiĝi.

Sed mi revenas nun. Mian vidpunkton mi jam longe komentis en alia teksto de mia malnovstila blogo. Sed mi deziras reveni ne nur ĉar eble iuj ne legis ĝin, sed ankaŭ ĉar la ŝanco revenis post la intervjuo al Renato en Radio Vatikana (specife en tiu ĉi mp3-a dosiero, post minuto 7), en kiu li denove eksplikas sian pledon por uzo de ujo por la nomo de landoj. La argumentado ŝajnas al mi tiel ĥaosa, ke finfine mi supozas ke li nur konvinkas konvinkitojn.

Unue, li asertas ke Zamenhof fakte proponis komence sistemon simplan, en kiu la nomoj de ĉiuj loĝantoj devenas el la nomo de la lando. Ĝuste tio kion mi defendas! Sed poste li estis konvinkita de eŭropaj parolantoj trempitaj de naciismo por kiuj tio estis tro avangarda. Nu, mi ne scias ĉu tiu unua propono estis historie vera, sed mi ja antaŭe citis liajn vortojn (en la ĉiam konsilindaj Lingvaj Respondoj) ke iam ni revenos al sistemo en kiu la etneco ne plu gravos:

“Pli aŭ malpli frue venos eble la tempo, kiam ĉiuj Eŭropaj landoj ricevos nomojn neŭtrale geografiajn”

Sed ĉefe, la ekspliko de Renato montras per preskaŭ nur du frazoj kian kaĉon ni havas en la sistemo. Jen en minuto 7:25 li diras ke en la sistemo kun -ujo la loĝanto loĝas en la lando kaj en 7:45 li tion eksplikas per la frazo Germano en Germanujo, sed tuj sekve li memorigas ke homoj kiuj loĝas en Rusujo povas ne esti rusoj, sed rusujanoj. Nu, se la ĉefa pledanto por sistemo laŭdire simpla ne kapablas ekspliki ĉu ĉiuj loĝantoj de Rusujo estas aŭ ne rusoj, estas evidente ke la vorto nur respegulas mondpercepton kiun ni devus forlasi tuj, almenaŭ en memproklamita internacia neŭtrala lingvo.

Mi simple diras Rusio por la lando kaj rusianoj por la loĝantoj (ĉiuj). Ekzistas krome la rusa lingvo kaj ruslingvuloj (aŭ simple rusuloj, se necese). Sed temas pri du malsamaj radikoj (rus- kaj rusi-), evidente kun rilato etimologia, sed ne geografia kaj neniel politika, kiel mi insistis aliloke.

Pli simple, pli juste, pli neŭtrale kaj pli internacie. Eĉ Renato kaj Jorge devus tion agnoski.

En tiu ĉi urbo antaŭvideblas granda rolo de la koloro verda; ne nur ĉar kelkaj amikoj probable tie renkontiĝos, sed ankaŭ la verdo estas la simbolo de la protestoj kiuj en la lastaj semajnoj multobliĝis en la madrida regiono, pro la drastaj tranĉoj en la buĝeto de edukado kiujn aplikis la tre dekstrema regiona registaro. La instruistoj, sed ankaŭ lernantoj, gepatroj kaj aliaj tavoloj de la socio plu protestadas, kaj uzis t-ĉemizojn kun verda koloro kiel flago kontraŭ tiu brutala atako de ideologoj, kiuj evidente preferas favori la privatan edukadon.

Tiu estas nur unu ekzemplo, kiun mi komentas ĉar ĝi rekte tuŝas mian familion. Sed multiĝas la ekzemploj, en Hispanio kaj aliloke. En Katalunio estas la sanservoj, en tuta duoninsulo la laboraj rajtoj, dum oni dediĉas milionojn da eŭroj al la pago de ŝuldoj de la bankistoj, en maljusta fiska reĝimo.

Fronte al la serĉado de individuaj aŭ naciaj solvoj, mi ĝojas ke ĉifoje la kampanjo kunvokiĝis tutmonde. Ĉu ankaŭ vi partoprenos viaurbe?

Juan Gracia Colás estis konsilisto pri Socia Agado, kaj havis meritplenan laboron por la protekto de la popolanaro, kaj specife de la rifuĝintoj kaj la infanoj. Pri li mi sufiĉe longe parolis dum la Eŭropa Kongreso de Bilbao en 2004, kaj do, mi preferas ligi rekte al la teksto de la konferenco.

Santiago Aznar Sarachaga, aktiva sindikatisto, estis konsilisto pri Industrio. Pri li mi malpli parolis dum tiu kongreso, sed jam skribis pri kelkaj detaloj de lia vivo kaj lia esperantisteco en alia teksto de la antaŭa blogo.

Mi estas iom kritika pri diversaj agadoj kaj tendencoj de tiu registaro. Ili ne ĉiam helpis la komunan bataladon kontraŭ la faŝismo, preferante disvolvi propran politikon, celantan memdisponon kaj memasertadon, kiu en la fino ne evitis komunan kolapson. Sed pri la meritoj de niaj samideanoj apenaŭ neniu havas ian dubon, pro iliaj klopodoj en tre malfacilaj cirkonstancoj. Tre probable, helpis al ili tiu forta volonto, kiun laboristoj tiutempaj havis por supervenki siajn malavantaĝojn. Ne mirinde ke ili volis lerni, kaj ke por ili Esperanto estis maniero eliri el la mallarĝaj limoj, kiujn la edukado kaj la klasaj devigoj celis trudi al la laboristoj.

Oni emas pensi ke por minoritatoj, ĉu etnaj, religiaj aŭ eĉ klasaj, diktaturoj efikas negative, kaj ke moderna kaj demokratia reĝimo solvas konfliktojn pli efike. Mi suspektas ke tre ofte la inverso estas ĝuste vera. Diktaturoj povas mastrumi tiajn konfliktojn, eĉ se per maljustaj rimedoj, tiel ke ili ne alvenas al la surfaco, kio ne signifas ke ili longtempe solvas ilin. Tamen, demokratio, kiel regadsistemo de la majoritato, ja povas forte damaĝi la anojn de minoritatoj, kaj provoki la akrigon de la konfliktoj, foje ĝis la rando de malaperigo de tiuj tavoloj.

Jam diversaj aŭtoroj rimarkigis ke la naciismo, kaj eĉ la nacioj, kontraŭe al ofta misreprezentado, estas fenomeno moderna, ofte ligata al la fortigo de la civila socio, la partopreno de la amasoj en la socia vivo, kaj la kreado kaj fortigo de la demokratioj. Tiu estigo de nacioj estas la emocia parto foje bezonata en la kreado de moderna socia strukturo. Kelkaj analizoj publikigitaj ekzemple de la sociologo Ernest Gellner fascine priskribas kaj analizas tiun teorion.

Jen kial foje la demokratiigo kaŭzas la homogenigon de la socio, malaperigante la forte fasonatajn diferencojn en lingvoj, moroj, religioj, ktp, kaj ofte kreante unu solan komunan tradicion. En multaj kazoj tio okazas per pli malpli pacaj metodoj, sed en aliaj kazoj aperas tiu abomeninda fenomeno, la etna purigado.

Alia sociologo, Michael Mann, verkis antaŭ nelonge libron en kiu li aludis tiun fenomenon, jam en la titolo per la nomo: “La malhela flanko de la demokratio” kiel li konsideras la etnan purigadon. De li mi prenis tiun unuan ideon, ke tre ofte ĝuste la demokratio povas kaŭzi aŭ pligravigi la konsekvencojn de tiu etna aŭ religia konflikto. Kaj do, ke la fenomenoj kiujn ni vidis kaj vidas lastatempe en la araba mondo ne estas flankaj efikoj, sed tre antaŭvideblaj problemoj kiujn regantoj kaj studuloj devas konsideri.

Ni tion povis konstati tre videble en Irako, kie la falo de la sekulara kaj naciista diktatoro tuj estis sekvita de etnaj alfrontiĝoj kaj ĉie disvastigataj etnaj purigadoj. Ni povas tion rimarki en la persekutado al la koptoj en Egiptio, pligravigita post la falo de la reĝimo de Mubarak, aŭ en la murdoj kaj forĉasado de nigruloj kaj tuaregoj en Libio. Tiu ĉi lasta terorado estas ofte konsiderata en la gazetaro kiel bedaŭrinda sed flanka konsekvenco de la revolucio, sed mi suspektas ke temas pri io pli profunda.

Mi blogas pri tio, eĉ ne estante specialisto pri la fenomeno, ĉar mi suspektas ke necesus bona analizado de ĝi, en la mastrumado de krizoj kaj revolucioj, por eviti tro simpligajn kaj naivajn apogojn al protestaj movadoj. Mi certe apogas revoluciojn kondukontaj al pli malferma partopreno de la amasoj, precipe kiam la reĝimo antaŭ tre multe da tempo frustris ĉiujn esperojn pri laika kaj universalisma regado, kaj estas trempitaj en korupto kaj kamarileco. Sed mi komprenas ekzemple la situacion de Sirio, kiam oni rimarkas ke gravaj tavoloj de la socio ne estas tiom entuziasmaj pri la t.n. demokratia movado, kiom oni foje rimarkigas al ni. Tre probable homoj apartenantaj al la minoritatoj kiel la alavitoj, la kurdoj aŭ la kristanoj prave timas ke regado de la majoritato alportos neniun bonon al ili. Mi ofte miras kiel facilanime la registaroj en Usono kaj Eŭropa Unio neglektas la tre antaŭvidindan eblecon ke post simpla falo de la nuna reĝimo, la kristanoj, multe pli abundaj kaj tradiciaj ol oni konscias en Okcidento, povus sperti sorton tre similan al tiu kiun nun suferas iliaj irakaj kolegoj, grandparte forpelataj el lokoj kie iliaj prauloj loĝadas de antaŭ dumilo da jaroj.

Simpla demokratio estas nenia garantio de solvado de konfliktoj, kiam la historio estas kompleksa kaj la disvolvo de socia stabileco ne estas garantiata.

Ion similan mi timas pri alia iom alispeca kazo: la sendependiĝo de Suda Sudano. Mi denove miras pri la entuziasmo kiun tiu evento levis en la publika opinio, kaj pri la neglekto de la gravaj danĝeroj, kiujn oni facile povas antaŭvidi. Ial la splitiĝo de lando, konforme al rasaj kaj religiaj linioj estas konsiderate de multaj, kaj speciale de la okcidenta meza klaso, tiel infektita de la etnismo, kiel bona afero. Mi tamen estas multe pli skeptika. Mi bone komprenas ke la antaŭa situacio ja povus esti neeltenebla, kaj mi povas akcepti kial mem la loĝantoj de la suda teritorio trovis tiun kiel la solan akcepteblan solvon. Sed mi taksas tion kiel granda fiasko kaj kiel grava minaco.

Fiasko evidenta, ĉar ne tiu estis la solvo antaŭvidata eĉ de la iama ĉefgvidanto de la sendependiga movado John Garang (vidu pri ĉio ĉi la multe pli klerajn kaj detalojn artikolojn en la esperanta eldono de Le Monde Diplomatique fare de Marc Lavergne kaj Gérard Prunier). Sed ĉefe ĝi estas minaco, kiun oni facile povas antaŭvidi, konsiderante la precedenttojn. Oni kompreneble lasis minoritatojn, iamajn aŭ novajn, en la novaj ŝtatoj (kiu lando eliranta el secesio estas unuetna?), oni lasis dubojn pri la landlimoj, oni fortigis la apartecon, por fari la procezon pli neevitebla. Ni jam vidis kio okazis kaj plu okazas post la divido inter Pakistano kaj Barato (kiun mi konsideras la plej granda katastrofo kaj malfeliĉo en la mondo post la Dua Mondmilito, kaj kies miskonsekvencojn ni ankoraŭ ne ĉesis observi), kaj eĉ pli proksime, en la iam same salutata divido inter Etiopio kaj Eritreo (kiun mi jam komentis iam kiam mi konsideris tie ĉi mian ofte nekomprenatan oponon al la sendependeco de la Okcidenta Saharo). La demokratio kaj la kreado de novaj ŝtatoj ne nur ne estas garantio de paca disvolviĝo, kaj pli ofte ĝi havas malajn konsekvencojn.

Nu, mi mi ja ŝatus erari, almenaŭ pri la proksima estonto de la Sudanoj. Mi ne sufiĉe bone konas la surlokan situacion kaj ne specialiĝas pri la temo. Eĉ pli, mi nun devas konfesi ke mi nur parte legis la libron kiun mi menciis, “La malhela flanko de la demokratio”. La kialon mi eksplikas pli detale en mia hispanlingva blogo: la versio kiun mi havigis al mi en mia denaska lingvo, estis tiel aĉa ke mi sentis min devigita forlasi ĝin post la unua ĉapitro (tiu estas bedaŭrinde tro ofta fenomeno, kiun mi tie diskutas pli longe: ke la libroj pri ne-fikcio bezonas du tradukantojn: unun specialiĝintan pri la lingvo kaj alian pri la enhavo, kion tre malofte eldonejoj emas favori, por eviti aldonajn kostojn, kaj do tiaj libroj mulfoje esti tute nelegeblaj). Do, povas ja okazi ke mi iom misreprezentas la opinion de la aŭtoro, aŭ eble li ne sufiĉe praviginde defendas sian vidpunkton. Tion mi dubas, sed ĉiukaze mi povos pli forte scii kiam mi legos la originalon, kion mi certe faros ne malbaldaŭ.

Sed mi almenaŭ esperas ke mi semis iajn dubojn, pri aferoj kiujn oni lastatempe tro ofte emas simpligi. Ke etnismo ne estas facile solvebla simple per demokratio, nek per secesio. Eble se ni konscias pri tio ĉi, ni kapablos disvolvi taktikojn por mastrumi konfliktojn pli pace. Ĉu ne por tio ĉiam batalis Zamenhof?