Esperanta blogo

En la papera mondo (3)

2010-03-21T18:48:00.003+01:00

Se en la antaŭaj blogeroj kun sama titolo (1, 2), mi aludis al libroj aŭ revuoj kie mi partoprenis, nun mi volas mencii publikigaĵon en kiu mia kunlaboro estis ja nur minuskla, sed pri kies disvastigo mi esperas iom helpi. Permesu ke mi uzu tiun ĉi senimagan titoladon, kiu permesas krei serion, kvankam ĉifoje mi celas pritrakti ĉefe la problemon de distribuado.

Sed mi komencu per la plej grava informo: oni eldonis antaŭ kelkaj semajnoj la hispanlingvan version de la libro “Laboristaj kronikoj”, verkita de Antonio Marco Botella, kaj publikigita en 1996 de SAT-Broŝurservo, kiu pritraktas la historion de la laborista esperanto movado en Hispanio, de la komenco ĝis tiu jaro. La nuna libro aperis sub la nomo “Crónicas del movimiento obrero esperantista”, kaj estas baze la sama libro, kun kelkaj aldonoj kaj malgranda ĝisdatigo, kaj en multe pli bonaspekta formato.

La granda merito kaj laboro pri la libro estas kompreneble de la aŭtoro, Antonio Marco, veterana pioniro el Zaragozo, kiu multe verkis pri historio, kaj kiu ankaŭ ĉefrolis en la disvolvo de nia movado en Hispanio. Pri kelkaj el liaj libroj mi antaŭe blogis, kaj mi ankaŭ havas en aparta sekcio de tiu ĉi retejo diversajn liajn tradukojn de hispanaj klasikuloj. Antonio ne nur esploris la okazintaĵojn, rakontas pri siaj spertoj, verkis la originan libron, sed ankaŭ mem tradukis la tekston.

Duan sed tre gravan meriton oni devas aljuĝi al alia amiko, Pedro Sanz. Li faris tiun laboron de editorado, pri kiu iam verkis Waringhien, tiel grava, kaj tiom malmulte agnoskita. Pedro kuraĝigis la tradukadon, poluris, serĉis fotojn, kaj fakte trapuŝis la aperigon de la verko. Kiam la demarŝoj por publikigo en eksteraj eldonejoj ne sukcesis (vidu mian plendon en alia momento pri la manko de kuraĝaj eldonistoj, kiuj adekvate taksu la valoron de la per- kaj priesperantaj tekstoj), estis la organizo kiun li nun prezidas, SAT-en-Hispanio, kiu devis zorgi pri tiu laboro. Estas bedaŭrinde ke la dankesprimojn de la enkonduko oni nur tradukis el la unua versio, sed ne ĝisdatigis, ĉar lia nomo devus nepre aperi tie.

Post tiuj du multhoraj kaj meritplenaj laboraroj, verkado+tradukado kaj editorado+eldonado, mankas tria ne malpli giganta: distribuado kaj vendado.

Fakte, eldoni estas nun tre facile. Mi surpriziĝis ke la fizika eldonado kostis multe malpli ol mi antaŭsupozis, konsiderante ke la kvalito de la fina produkto estas forme tre alloga, kontraste kun la antaŭa versio. Sed la problemo de distribuado estas la tubero kiu ŝtopas nian eldonadon. Se la libro estas internacia, la sendokostoj povas tute malhelpi la distribuadon, kaj tion mi nun spertas, ĉar mi ekesploris pri sendado de lerna materialo al kubaj esperantistoj, ene de la projekto “Esperanto al Ameriko” (pri kiu mi baldaŭ skribos). Kaj se ĝi estas enŝtata, mankas al ni la kanaloj por atingi la grandan eksteran publikon, kion fakte tiu ĉi libro certe meritas.

Do, jen la granda laboro kiun ni frontas, kaj kiun la idealistaj batalantoj tro ofte forgesas, pretervidas aŭ pri kiu ni malkompetentas. Ni devas prezenti la verkon, disanonci, informi, instigi kaj krei merkaton. Tro multaj libroj restas en keloj kaj skatoloj. Mi esperas ke ni (mi mem, sed mi esperas ke tiu ĉi alvoko taŭgu por aliaj) konsciu pri la graveco de tiu ĉi tasko.

Ĝuste tiun aferon de distribuado verŝajne ŝanĝos la enkonduko de elektronikaj libroj. Mi sekvas kun scivolemo tiun ĉi evoluon, kaj ĝojas ke la debato (ĉe Ipernity, Libera Folio aŭ diversbloge) kaj la unuaj iniciatoj (FEL, La Ondo de Esperanto) alvenas jam ankaŭ al nia komunumo. Ĝi ja povas esti la solvo de tiuj problemoj kiujn mi menciis, kaj kiu tiel speciale afliktas nian komunumon, kaj mi esperas ke ni kapablos doni adekvatan solvon, kiu same kontentigos niajn aŭtorojn kaj niajn legantojn. Certe estos okazo por plu diskuti.

Sed dume, aĉetu la libron, diable!

Alia maniero aperi en gazetaro

2010-02-28T17:37:00.003+01:00

Mi havas novan ideon por propagandi Esperanton en amaskomunikiloj, sen neceso ke Etsuo Miyoshi pagu grandan sumon al la ĵurnaloj. Ni inventu esploron aŭ enketon.

Ne devas esti tiel malfacile. Tiun trukon mi vidas tre ofte en la gazetaro. Iu fabrikanto de kondomoj prezentas studon pri seksaj kutimoj kun komparo inter landoj, alia retejo pri pariĝo montras enketon pri malfideleco, iu entrepreno pri taksado de loĝejoj havigas studon al novaĵagentejo pri io flanka, kaj jen, via entrepreno, asocio aŭ fondaĵo aperas en ĉiuj komunikiloj, sen neceso elspezi eĉ groŝon. Mi trovas tiajn fuŝajn esplorojn tre ofte, kaj en multaj kazoj evidentiĝas ke la dungitoj de la entrepreno faris la studon dum du horoj, aŭ eĉ simple elpensis la rezultojn.

Multaj komunikiloj prenos la informon sen granda posta kontrolo. Lastatempe la manko de personaro, la sento ke legantoj ne postulas grandan rigoron, la skandalemo, aŭ la timo ke konkurencantoj sekvos la historion, kunfluas por forigi la necesan malfidon pri la fontoj. Iamaniere temas pri simbiozo.

Mi nun trovis konkretan ekzemplon kun rilato al lingvoj. Iu pariza konsultfirmao prezentis studon pri uzo de lingvoj en Twitter. La novaĵo ke la utiligo de la angla malsupreniris al 50 procentoj, kaj ke en tiu servo uziĝas nun 41 lingvoj aperis en multaj amaskomunikiloj, el The Washington Post al la influa hispania blogo Microsiervos.com. Mi tuj iris al la retejo de la fonto, por kontroli la ĉeeston de Esperanto, ĉar mi mem kaj ĉirkaŭ aliaj 300 homoj ofte tŭitas en ĝi. La esploro troviĝas france, angle kaj japane, sed bedaŭrinde neniel aperas mencio al Esperanto. Ankaŭ ne al pluraj aliaj lingvoj, inter kiuj la kataluna aŭ la eŭska, kiuj por francianoj ne estus malfacile troveblaj (mi mem, sen granda peno, apenaŭ danke al la Vikipedio, sukcesis trovi tŭitadon en la bretona, kaj tio estus des pli facile por ili).

Tamen, neniu el la komunikiloj faris tiun simplan kontrolon, kaj simple kopiis la rezulton de la teksto sendita de la entrepreno. Ĉu ni povas fidi la ceteron de la rezultoj, kiam tiu estas tiel evidente erara? Evidente, de nun se mi volas ion scii pri la uzo de lingvoj en la reto, mi ne serĉos en Semiocast, sed se mi klopodas aperi en la gazetaro, ilia servo estus tre helpa.

Ni devas elpensi studon aŭ enketon sufiĉe altiran. Ekzemple, ke 30% de ĉiuj amoristinoj en Burundio parolas Esperanton, aŭ ke ĝi estas la kvara plej uzata lingvo en la anoncafiŝoj de finnaj saŭnoj, aŭ ke sesdek procentoj de ĉeestintoj en pasinta IJK estis kontaĝitaj pro gonoreo. Ne necesas ke la studo estu rigora. Ĉefe gravas ke ĝi alportu vizitojn aŭ ligojn al la gazeto, kaj nasku konversaĵojn ĉe kafomaŝino. Se ĝi entenas sekson, des pli bone.

Politikista (mal)lingvemo

2010-02-25T18:30:00.005+01:00

Pro unu el tiuj kuriozaj koincidoj, antaŭ kelkaj tagoj mi interŝanĝis blogajn ligojn kun Dirk Bindmann. Ni ambaŭ profitis frazon kiun la alia skribis en komuna retlisto, por paroli pri aferoj iom malsamaj al la unua intenco. En mia kazo, mi utiligis en mia hispanlingva sekcio la informon kiun li sendis pri germania politikisto. Ĉar temas pri amuza kaj samtempe instrua anekdoto, mi ĉibloge kopias lian informon:

En la germana provinco Baden-Virtembergo antaŭ kelkaj jaroj iu freneza ĉefministro klarigis: "La angla fariĝos la labora lingvo. La germana restos la lingvo de familio kaj libertempo." Sed neniu prenas lin serioze, ĉar li mem ne kapablas laŭtlegi anglan tekston. Kiel ĉefministro li malsukcesis. Tial oni forpelis lin al Bruselo. Antaŭ kelkaj tagoj Guenther Oettinger fariĝis nova EU-komisaro pri energio. Filmetoj pri lia angla parolarto nun furoras en Youtube. Tiu freŝbakita EU-komisaro ne devus ĉiutage ridindigi sin mem, se li simple uzus la germanan kiel laboran lingvon.

Se vi ne legas la videon ĉar vi aliras tiun tekston per nerekta metodo, klaku tie ĉi: la komenca parto, en la germana, temas pri liaj unuaj deklaroj, la cetero estas pli facile komprenebla se oni legas la subtekstojn, ekzemple tie ĉi.

Tiun anekdoton mi profitis por iom pritrakti la situacion en Hispanio kun rilato al la lingvokonoj de la ĉilandaj politikistoj. Temas pri foje iom akra debato, ĉar estas tre konate ke la hispania ĉefministro ne konas la anglan, nek ŝajne iun ajn alian lingvon. Svarmas en la reto videoj filmitaj en kunvenoj, kie li aperas silenta, aŭ en embarasaj situacioj, aŭ parolante hispane kie kelkaj konsideras pli oportuna alian lingvon. Simile okazas ĉe la ĉefo de la opozicio, kiu ne parolas eĉ la galegan, lingvon de sia naskregiono.

Fakte, mi ja konsideras tion riproĉinda. Temas pri la kutima memkontento tipa de la hispaniaj ŝtatestroj dum multaj jarcentoj, kaj de multaj kastililingvaj civitanoj, kiuj konsideras sian lingvon tiom grava ke ne meritas penon lerni alian. Same kiel ĉe anglalingvanoj, kun la diferenco ke la gravecon de la hispana mi taksas grandparte miraĝo.

Pri kio mi ne konsentas estas, evidente, ke multaj riproĉas nur la nekonon de la angla, sed ne de aliaj lingvoj, dum por mi ne estus tiel grave se ili havus almenaŭ iujn konoj de ekz. la portugala, lingvo de la plej proksimaj najbaroj. Ke kelkaj insistas pri la angla estas pli simptomo de akceptado de la dominado de la imperio, kiel ĉe Oettinger, ol de vera plurlingvemo. Ne hazarde oni ofte elektas politikistojn por regi landon, parte pro ilia kono de la angla (Karzai estas certe la plej bona ekzemplo)

Mi devas klarigi ke ne ĉiuj hispaniaj politikistoj estas same mallertaj kaj malemaj. La antaŭa socialista ĉefministro bone parolis la francan, la antaŭaj kataluniaj prezidantoj estis plurlingvemaj, aliaj politikistoj okupas postenojn en internaciaj organizaĵoj, ktp.

Plej kurioza estas la kazo de la antaŭa konservativa ĉefministro, kiu apenaŭ parolis la anglan kiam li deĵoris. Tamen, li ĝin lernis poste, interalie ĉar li orientis sian postpostenan karieron en anglalingvaj medioj. Li krome ne hezitas uzi aliajn lingvojn eĉ se li ilin ne konas, kaj en la reto estas tre komentataj liaj paroladoj en la angla, la germana, la itala aŭ la kataluna. Homoj kutime mokas tiujn klopodojn, kiujn mi, kiu tre abomenas preskaŭ ĉion ĉe li, tamen konsideras tre meritaj. Pli ridinda estas alia fama video, en kiu post interparolo kun Bush, li prezentis la rezultojn al la gazetaro, parolante en la hispana... kun teksasa akcento!

Eble nenio pli rekte montras trajton de la lingva submetado: la danĝero ne nepre kuŝas en la parolado de la lingvo de la mastro, sed en la alpropigo de ties lingvaĵo fare de la vasalo.

En la papera mondo (2)

2010-02-17T23:08:00.004+01:00

La dua surpapera kontribuo kiun mi ĵus ricevis estas la noveldonita libro "Historio de Esperanto en la Kataluna Landaro", kiun ĵus publikigis Kataluna Esperanto-Federacio. Temas pri tre kompleta kolekto de artikoloj, de pluraj aŭtoroj, kiu kovras la historion de tiu movado en la jaroj ĝis la enlanda milito en Hispanio, tio estas, ĝis ĉ. 1940. En ĝi troviĝas tekstoj ĝeneralaj, kaj ankaŭ esploroj pri lokaj movadoj, kaj traktado de kelkaj individuaj aktivuloj. Pluraj el ili jam aperis antaŭe en aliaj lokoj, precipe revuoj, dum aliaj estas originalaj. Ĉiuj tekstoj aperas dulingve, katalune kaj esperante.

Mia kontribuo al tiu ĉi volumo estas duobla. Aperas en la libro represo de la artikolo kiun mi prezentis kun Ulrich Lins en la kongreso pri la enhispania milito, pri la rolo de Esperanto dum ĝi, kaj kiun oni povas trovi diversloke en la reto, kun nur malgrandaj modifoj por eviti duobligojn. La dua artikolo estas nova, kaj pritraktas la laboristan esperantistan movadon en Valencio en la tridekaj jaroj. En tiu epoko grupo de aktivuloj sub la gvido de Luis Hernández Lahuerta sukcesis krei interesan movadon, kun pintoj kiel la organizado de kongreso de SAT en 1934, aŭ la publikigado de la revuo "Popola Fronto" dum la milito.

La libron mi ankoraŭ nun legas, kaj do mi ne povas fari finan juĝon. Krome, ĝi ne estus tute objektiva. Mi tamen ja povas ĝin rekomendi. La temo ja meritas pritrakton, pro la graveco de la movado en Katalunio kaj Valencio (ĝi estis malpli en Balearoj kaj en Rusiljono, sed ja interesa).

Tion mi jam komentis kiam mi recenzis la verkon de Antonio Marco Botella pri la sama temo, sed mi devas klarigi ke ambaŭ verkoj apenaŭ havas ion komunan. La verko de Marco volas esti pli sistemeca, kovras pli da tempo, malpli da spaco (nur la striktasencan Katalunion), fokusiĝas en agadoj kaj kongresoj kaj evitas konfliktojn. Tiun ĉi novan redaktis aro, kaj do estas pli varia, kio krome igas ĝin pli facile legebla. Ĝi estas rimarkinde pli profesieca kaj analiza, kaj ne preterlasas la diskutojn interne de tiu kompleksa movado. Eĉ pli, iuj kontribuantoj, inter kiuj la redaktoroj, klare prenas partion por la parto de la movado el kiu ili sin sentas heredantoj, kaj tiun klarecon mi ja konsideras pozitiva, ĉar ĝi ne maskas la alfrontiĝojn (tiun pluralecon pri kiu mi tiel ofte insistas, kaj kiun ekzemple ŝajnas ne agnoski Eŭropa Esperanto-Unio, kun siaj strangaj lastatempaj publikaj deklaroj)

La libron povas legi kun ŝato neesperantistoj, kaj tio estas kroma avantaĝo. Kiel mi jam esprimis antaŭ kvar jaroj, la bibliografio pri la historio de Esperanto estas rimarkinde pli ampleksa kaj bonkvalita en la kataluna lingvo, kompare kun la hispana, kaj de tiam la diferencoj eĉ pli kreskis. Tion ni ŝuldas al la peno de KEA kaj la kataluniaj movadanoj, tre serioze fokusitaj en alekstera informado.

Mi revas ke ni iam sukcesos fari ion similan en la hispana.

En la papera mondo (1)

2010-02-16T20:40:00.002+01:00

Iom post iom atingas min la paperaj eldonoj de iuj el la kontribuoj al libroj kaj revuoj kiuj okupis min dum la mezo de pasinta jaro.

Mi ricevis unue la numeron 125 de la brazila revuo "La Lampiro". Tio okazis jam antaŭ kelkaj tagoj, sed nur nun mi trovis la momenton por kvitanci tiun alvenon. En tiu ĉi kazo mia kontribuo estis ja modesta: informo pri la rilato de paro de hispaniaj esperantistoj kun Brazilo, en kiuj ili preskaŭ ekloĝis dum sia ekzila vagado survoje al vivstabiliĝo. Pri ili mi jam rakontis en tiu ĉi blogo, sed mia artikolo traktas tiun tre specifan epizodon, ĉar mi volis informi la brazilajn amikojn pri la mirinda gastemo de iliaj antaŭuloj, pri kiuj la ĉefroluloj ĉiam restis tre dankaj.

La revuon mi ne konis antaŭe, sed mi trovis ĝin sufiĉe inda, kun interesaj artikoloj de tiulandaj kolegoj kiujn mi ĝenerale ne konis en tiu verka faceto.

Kurioze, troviĝas en ĝi unu artikolo kiu ne rilatas al Brazilo nek estas verkita de brazilano: temas pri teksto de Anna Löwenstein pri la uzo de la sufikso "ujo". Tio iom surprizis min, ĝis kiam mi informiĝis ke tiu sama artikolo (aŭ variantoj de ĝi) trakuras la gazetojn de la tuta mondo, kvazaŭ anoncante la "novan modon" (laŭ la esprimo de la aŭtoro). Nu, mi dubas ke vere temas pri vera modo, kaj ŝajnas al mi ke pli temas pri klopodo krei dialekton en nia lingvouzo.

Mi ne ripetos tie ĉi la kialojn pro kiuj mi konsideras tiun sufikson kaduka, ĉar tion mi jam faris en alia loko de tiu ĉi blogo. Tamen, mi devas konfesi mian surprizon pri unu el la argumentoj de Anna: ke iuj homoj ne ŝatas ke ilia lando nomiĝu "Hispanujo", ĉar tie loĝas ne nur hispanoj, sed ankaŭ katalunoj, eŭskoj kaj aliaj. Mi ne scias kiuj estas tiuj homoj, ĉar tiun argumenton mi legis nenie. Mi komence suspektis ke ŝi aludis min, sed mi supozas ke ne tiel estas, ĉar tio evidentigus teruran miskomprenon de mia vidpunkto. Kiel mi jam plurfoje diris, ne ekzistas iuj hispanoj kiuj loĝas apud eŭskoj. Tio estas tute elpensitaj kategorioj, kaj mia malŝato devenas el tio.

Do, probable mi devos trovi tempon por denove klarigi mian vidpunkton, kaj eble mi respondos pli detale la argumentojn de tiu artikolo. En "La Lampiro", kaj, se necese, en la miloj de aliaj gazetoj kiujn ĝi trafis.

Suite101 en la hispana

2010-02-07T13:43:00.003+01:00

Mi ne vere scias kiom konata la retejo Suite101 estas konata en aliaj landoj, sed por mi ĝi akiris ian prestiĝon de komence de tiu ĉi jarmilo, kiam mi, preskaŭ samtempe, revenis al la esperantista aktivado kaj ekfrekventadis la reton. Tiam, kiam Vikipedio ne ekzistis kaj ne multaj asocioj havis bonan detalajn informojn pri la lingvo, kiam mi serĉis informojn pri specifaj trajtoj pri Esperanto, mi ofte renkontis la artikolojn kiujn David Poulson verkis anglalingve por tiu retejo. Ili montriĝis tre seriozaj, fidindaj kaj bone verkitaj, kaj iamaniere restis ĉe mi ia ŝuldo por tiu artikolejo.

Poste la artikolverkado haltis, kaj samtempe alvenis alia materialo, kaj mi preskaŭ forgesis pri tiu retejo (cetere, ĉu David plu aktivas?)

Antaŭ kelkaj monatoj oni anoncis hispanlingvan version de Suite101, suite101.net, kaj mi memoris pri tiu sperto de antaŭ preskaŭ dek jaroj. La retejo, kaze ke vi ne konas ĝin, enhavas eseojn tre diversajn, verkitajn de eksteruloj, kiuj estas pagataj de la reklamoj enmetataj apud la tekstoj. Ne necesas specialaj trajtoj por iĝi verkisto. Vi simple sendas specimenon, kaj se redaktoroj ŝatas ĝin, oni invitas vin partopreni.

Do, mi decidis provi, kaj de antaŭ kelkaj semajnoj komencis skribi artikolojn kun rilato al Esperanto. Se vi komprenas la hispanan, vi povas ilin legi tie ĉi.

Ĝis nun la sperto evidentiĝis nur parte sukcesa. Mi ne scias kiom legata estas la materialo en la originala anglalingva versio, sed la hispana ne montriĝis ĝis nun tre firma. La vizitoj ne estas multaj, kaj certe la enspezoj pro reklamado estas vere ridindaj. Tiu ĉi lasta aspekto ne multe gravas por mi, kaj mi ne enskribiĝis por riĉiĝi, sed ŝajnas ke aliaj kontribuantoj havis pli da esperoj, kaj, laŭ tio kion mi legis en interna forumo, la mona rezulto malkontentigis la homojn kun aliaj aspiroj. Krome, evidentiĝis ke grupo da ili estis elpelitaj, ĉar ili aŭ amikoj mem klakis la reklamojn (tial ne konsideru ke tiu ĉi komento estas invito por ke vi mem klaku la reklamojn, kvankam eble tio ne estos malbonvena en la estonto).

En mia kazo la emo de legantoj al klakado de reklamoj estas eĉ malpli granda, probable ĉar la nun aperantaj ne havas grandan rilaton al la lingvo, kaj ŝajnas ke esperantistoj estas pli kontraŭaj al tio ol averaĝe. Tion mi cetere jam rimarkis en la hispanlingva parto de tiu retejo, kiu enhavas ankaŭ tian servon. Antaŭ iom da tempo ankaŭ la esperanta parto enhavis reklamojn, en momento en kiu la sistemo de Guglo trovis anoncantojn por ili, sed poste ili estis anstataŭitaj de publikaj senprofitaj alvokoj, probable ĉar mankas la firmaoj kun rilato al nia lingvo aŭ niaj interesoj.

Kiel dirite, tio ne multe zorgigas min, kiu bonŝance havas aliajn fontojn de enspezoj. Pli grave estas la magreco de la nombro da vizitoj. Mi esperas ke tio solviĝos kiam la retejo firmiĝos, kaj mi esperas ke tio iam okazos, kvankam mi vidas la problemon ke la artikoloj ne estas averaĝe speciale bonkvalitaj.

Mi esperas ke almenaŭ la miaj ja estu interesaj. Ĝis nun mi klopodis ke ili estu sufiĉe bone verkitaj, kaj kun altira enhavo. Ŝajnas ke parte la celo estas atingata, ĉar mi ricevis kelkajn bonajn komentojn, kaj pluraj estis markitaj kiel elstarindaj fare de la redaktoroj mem. Bona parto ne estas tute originala, ĉar mi profitis materialon jam skribitan antaŭe por tiu ĉi kaj aliaj retejoj, sed almenaŭ mi sistemigis ilin, tiel ke, iom post iom, mi kreas koheran kaj altiran enkondukon en nian lingvon.

Mi esperas ke, se vi parolas aŭ iom komprenas la hispanan, vi ĝuos ilin. Kaj se vi deziras ke mi verku pri interesa flanko de la lingvo aŭ la movado, sugestu: kelkfoje estas pli facile verki pri io suflorita ol mem elpensi temon.

Finvenkismo kaj raŭmismo en la reto

2010-01-27T21:26:00.008+01:00

La sociaj retoj estas mirinda elpensaĵo por esperantistoj, kvazaŭ iu dio pensis pri ni kiam ĝi ilin kreis. Mi estas tro pigra por iri al la poŝtejo, aĉeti poŝtmarkojn kaj kovertojn. Komunikiĝi per nur unu klako estas tiel facile...

Eble tro facile. Mi komencas senti iom da sufokiĝo ĉe tiom da retoj kaj ĉe la postulo atenti tiom da amikoj kaj amikoj. Pardonu do se iu el vi sendis al mi mesaĝon, aŭ inviton, kaj mi ne respondis.

Mi havas konton en Ipernity, en Facebook, en Orkut, ŝajne ankoraŭ en Myspace, Hi5, Livejournal, Flickr aŭ en Vox (ilin mi nun devis viziti por fari la ligon), kaj ankaŭ laste en Twitter, en vK kaj Ning. Probable mi eĉ forgesas pri iu alia. Kaj mi ne estas la sola, ĉar kelkaj amikoj havas same da kontoj, same malatentataj.

Ŝajnas ke pasis la tempoj kiam estis unu agoro. Antaŭ kelkaj jaroj tio estis soc.culture.esperanto, nun preskaŭ agonianta inter spamo kaj forgeso. Sed nun nia diligenta kolegaro trovis sufiĉe da lokoj por interkomunikiĝi, kaj ne plu necesas havi unu nuran lokon.

Povas okazi ankaŭ ke tio respegulas la malsamajn interesojn de la samideanoj. Ni estas matura komunumo, aŭ, pli bone dirite, komunumaro.

Aliflanke, tiu diverseco en la sociaj retoj bone montras ke ja ekzistas du eblaj aliroj al esperanta vivo, tiun kiun ni konvencie nomas finvenkismo kaj raŭmismo, sed ke envere sensencas paroli pri finvenkistoj kaj raŭmistoj. Per tio mi volas diri ke iujn sociretejojn oni tre bone povas uzi por agi en ekstera medio, t.e. por informi kaj eĉ varbi por Esperanto, dum aliaj estas ĉefe trankvilaj komunumoj en kiuj ni ĝuas la vivon inter niaj samlingvanoj, kvazaŭ ni trovis propran neston sen speciala interesiĝo pri eksteruloj. Tamen, plejmulto el ni emas ian kombinon de ambaŭ aliroj, kun variaj proporcioj depende de ies propra karaktero kaj personaj cirkonstancoj.

Probable la retejo plej uzata por krei tiun propran komunumon post la forpaso de Amikumu, estas Ipernity, kiu teĥnike ne estas socia retejo, sed kiu prenis tiun rolon por multaj esperantistoj.

Facebook kaj Twitter

Facebook povus taŭgi por finvenkemuloj kiel mi, pro la granda kvanto da homoj kiuj tie partoprenas, kaj la potencialo por eksteraj kontaktoj kiujn donas ĝia strukturo, inter alie la facileco por sendi proponojn, subskribi iniciatojn, ktp. Ke la grupo "Esperanto" havas pli ol sepmil membrojn estas gapiga, kaj la fakto ke plejmulto el ili estas nur simpatiantoj aŭ komencantoj donas eĉ pli da eblecoj por varbado. Bedaŭrinde, ĝuste tiujn facilecojn pri propagando kaj tiu tro malferma kaj senprivateca karaktero forpuŝas min, kaj tial mi mem ne profitas tiujn eblecojn. Sed mi ja ŝatus kuraĝigi aliajn varbemulojn (ĉefe anglalingvanojn) pli zorgi pri la eblecoj kiujn ĝi ofertas. Kreado de iu virtuala vartejo, komplementa al Lernu!, tio estas, kiu konduku interesiĝantojn al tiu ĉi lernejo, aŭ kiuj prenu la komencantojn el tie ĉi kaj enkonduku ilin al la ĝenerala komunumo, estus projekto kiu meritus atenton eĉ de la organizita movado.

En mia persona kazo, la avantaĝojn ĵus menciitajn, sen la misecoj, mi trovas en alia sukcesa retejo, iom alispeca, kiun mi lastatempe tre ofte vizitas, Twitter. Mi jam rakontis aliloke ke mi tie lanĉis eĉ kurson pri Esperanto. Mi daŭre flegas ĝin, eĉ se mi konstatis ke la strukturo de la retejo ne estas bona por konstanta sekvado de kurso (mi nun pretigas arkivan paĝon kie oni povos pli bone profiti el la farita laboro, kaj kies adreson mi tiam diskonigos). Nun ekzistas ankaŭ angla versio kaj espereble baldaŭ venos itala kunlaboro.

Sed la ĉefa avantaĝo de Twitter estas ke vi povas tre bone kombini la du aspektojn kiujn mi antaŭe komentis. Vi povas krei kaj flegi komunumon de amikoj, kaj samtempe vi povas atenti interesiĝantojn pri nia lingvo, ilin informi, kuraĝigi komencantojn, gvidi ilin al nia kulturo. Alia specifa trajto de Tvitero estas ke oni troviĝas en kontakto kun novaĵoj, preskaŭ kiel unua. Ekzemple, hieraŭ mi per ĝi trovis ke en la konata Festivalo de Sundance oni ĵus prezentis dokumentfilmon kiu tre grave pritraktas Esperanton, kaj mi eĉ povis legi la unuajn reagojn de la unuaj spektantoj. Estas mirinde, ĉar mi troviĝas je pli ol dek mil kilometroj da distanco

Sed, tio havas du malavantaĝojn. Unu, ke mi iom neglektas tiun ĉi blogon. Due, ke, kiel dirite, foje oni iom sufokiĝas. Tiam ni revenu al la komunumo. Kaj por tio, pli bone Ipernity. Diable, tio memorigas min ke mi devas tie enmeti kelkajn fotojn.

POSTNOTO: Oni nun diskonigis alian socian retejon, nur por esperantistoj, kiu uzas tre rektan adreson: esperanto.com. Vidu plian informojn en Libera Folio. Ni provu!

Oni serĉas profesiajn eldonistojn

2010-01-10T15:34:00.003+01:00

La gazetara atento al la 150-a datreveno de Zamenhof en Hispanio, pri kiu mi parolis en la antaŭa blogero, alportis surprizon: novaĵon pri la unua profesia traduko de esperanta beletra verko en la hispanan. Kaj mi diras ke temas pri surprizo, ĉar la organizita tuthispania movado havis neniun influon en tio, malgraŭ niaj klopodoj (la grandaj ĵurnaloj, televidoj kaj radioj je ŝtata nivelo atentis la datrevenon malpli ol mi esperis, krom en la radia programo kiun mi partoprenis, kaj nur la kataluniaj amikoj havis rimarkinde pli da sukceso).

Sed pluraj ĵurnaloj enhavis intervjuon al Javier Guerrero, de kiu mi ĝis tiam nur konis lian blogon, al kiu ŝuldiĝas la dulingva publikigo de "La liberiĝo de la juĝisto" de Ferenc Szilágyi en eldonejo Alpha Decay.

Kiam mi legis antaŭ kelkaj semajnoj la "koncizan" (700-paĝan) enciklopedion pri la originala literaturo en Esperanto, kiu havas interalie informojn pri la tradukoj el Esperanto en aliajn lingvojn, min frapis la konstato ke unu el la lingvoj al kiu oni malpli tradukis esperantajn verkojn estas ĝuste la hispana (kaj ceteraj hispaniaj lingvoj). Listiĝas pluraj tradukoj ekz. al la portugala aŭ la itala, kaj eĉ multaj al la litova aŭ la vjetnama, sed malmultege al la hispana, krom priesperantaj verkoj. Apenaŭ Sekelj, kiun mi dubas ĉu konsideri beletro, kaj kiu cetere mem verkis en la hispana (kaj eĉ se nur anekdote mi ne forgesu la version de la ŝercoj de Beaucaire en la vaska). Rimarkinde ke hispanianoj (ĉefe Miguel Gutiérrez Adúriz) kontribuis al tiu mirinda kolekto "La lingua fantastica", traduko en la italan de esperantaj verkoj pri sciencfikcio, sed ne ekzistas io simila en la hispana.

Aperigo de dulingvaj verkoj, aŭ sole de tradukoj, estus miaopinie bonega maniero normaligi nian literaturon, kaj farus pli por la publika bildo de Esperanto (kaj per publika mi ne aludas la ĵurnalon Público, kiu en stulta lastatempa artikolo facile nomis nian lingvon afero de "lunatikoj") ol multaj teoriaj argumentadoj.

Mi jam iam rakontis ke antaŭ iom da tempo mi serĉis eblecojn publikigi la libron "Maskerado" de Tivadar Soros en la hispana, sed ĝis nun fiaskis. Dum lastaj tempoj iom simile okazis, parte al mi, sed ĉefe al la meritplena Pedro Sanz, rilate al hispanlingva versio de la libro "Laboristaj kronikoj", kiun finfine devis publikigi SATeH. Tiu estis la malplej malbona el la solvoj, sed ankoraŭ ne kontentiga, ĉar mi plu pensas ke ni, la esperantistaj movadoj, ne devas entrepreni tiun laboron per niaj propraj rimedoj. Eldoni nuntempe estas tre facile, kaj eĉ malmultekoste, sed vendi estas alia afero. Tion ni devus lasi al profesiuloj.

Problemo tamen estas kiel konvinki tiujn profesiajn eldonejojn kaj distribuejojn. Necesus do la kunlaboro de homoj plej proksimaj al la eldonista profesia mondo, kio mi mem ne estas. Kaj en tiu senco la iniciato de Javier estas des pli aplaŭdinda. Sed kiel tion daŭrigi? Atendas nun en la vico "La Zamenhof-strato", kies hispana traduko, laŭ mia scio, jam estas tre antaŭenigita, sed por kiu mankas eldonanto.

Sed pure literaturaj verkoj estus eĉ pli interesaj, kaj por tio ni devas cerbumi pri pli celtrafaj metodoj konvinki merkatulojn. Ĉu ideoj?

La fenomeno Google

2009-12-20T16:33:00.002+01:00

Ŝajnas ke dum tiuj ĉi tagoj Esperantujon trafis la ciklono Guglo. Okaze de la apero de la flago de Esperanto, pri kio temis mia antaŭa blogero, ŝajnas ke la tuta mondo rimarkis ke nia lingvo plu vivas kaj havas intereson. Mi tion spertis tute rekte: la vizitoj al tiu ĉi retejo pli ol dekobliĝis, kaj ŝajnas ke tio estas komuna sperto en ĉiuj esperantistaj paĝoj. Tiu de SAT-en-Hispanio 20-obliĝis, danke ĉefe al ligo en la hispanlingva vikipedia artikolo pri Zamenhof. Ŝajnas ke lernu.net kolapsis dum paro da horoj pro la amasa vizitado.

La aludoj al Esperanto multobliĝis. Nur por citi usonajn komunikilojn, aperis mencioj pri Esperanto en tiel konataj retejoj kiel Time, National Geografic aŭ la nova kaj sukcesa Huffington Post. Simile okazis en Hispanio, kvankam tie ĉi la ĉefaj mencioj ne havis rektan rilaton kun Google: la artikolo en la barcelona ĵurnalo La Vanguardia temis pri ĵus eldonita traduko de esperantan verkon en la hispanan, la du raportoj en la kataluna televido TV3 estis dediĉitaj respektive al Esperanto en la reto kaj al la Hispana Esperanto-muzeo de Sant Pau d'Ordal, dum la tre aŭskultata semajnfina radioprogramo “No es día cualquiera”, de Radio Nacional, ĵus elsendis raporton al kiu mi mem kontribuis (post minuto 37, pli-malpli), sekve al interesiĝo de aŭskultanto.

Ĝenerale la intereso estis tiom granda ke eĉ maliculoj uzis ĝin por kaperi esperantajn paĝojn por pirataj celoj. Do, sendepende de la duboj pri la iniciatinto de la kampanjo por konvinki Guglon, evidentiĝas ke tiaj kolektivaj agadoj pli fruktas ol senĉesaj babiladoj pri strategio, kiujn multaj tiom ŝatas.

Mi ne volas montriĝi tro optimisma. En tiaj retaj sukcesoj la rezulto ofte daŭras malmulte, ĉar retemuloj posedas mallongdaŭran memoron. Fakte, post du tagoj la vizitoj al mia retejo stabiliĝis je la malnova nivelo. Tamen, en tiu ĉi kazo, se nur fidi kion mi rimarkis ekzemple en Twitter, iuj homoj akiris la sufiĉan konfidon por skribi mesaĝetojn en Esperanto post longa nekontakto kun nia lingvo, dum aliaj komencis ĝin lerni.

Por mi tio pli ol sufiĉas.

Guglo jam celebras la Zamenhof-tagon en Azio

2009-12-14T18:52:00.004+01:00

Mi iom bedaŭris ke morgaŭ la 15-an mi ne povus celebri la datrevenon de Zamenhof, kaj partopreni, kiel tradicie en la Tago de la Blogo en Esperanto, kiam Guglo (Google) informis min ke jam estas la tago de Esperanto!. Ĉar finfine ni estas universalista movado, ĉu ne?, kaj por ni ne gravas kiam komenciĝas la tago. Kaj en tiu preciza momento jam estas la 15-a en pluraj landoj de Azio.

Mi tion scias danke al Guglo, kiu akceptis la sugeston kiun kelkaj el ni faris, ke li dediĉu unu el tiuj simboloj per kiu ili omaĝas diversajn datrevenojn (doodles). Nu, en la apudaj bildoj oni povas vidi la ĉefpaĝon de Guglo nun en Japanio kaj Ĉinio, kaj mi esperas ke iom post iom al la ceteraj landoj.

Ankaŭ mi faris malgrandan omaĝon ĵus publikigitan: mallongan biografion en la hispana pri la unuaj tempoj de Zamenhof. Ĝin ne vidos tiom da personoj kiom la logoojn de Guglo, sed ĉifoje ne ekzistos ĵaluzo.

La origino de la specioj

2009-11-24T23:00:00.005+01:00

Hodiaŭ estas la 150-a datreveno de la publikigo de la unua eldono de "La origino de la specioj". Kaj mi pensas ke la plej bona maniero tion celebri estas, kompreneble, legante ĝian tradukon al Esperanto!

Fakte mi ĵus ricevis la menditan libron, kaj nur nun komencis tiun legadon. Sed mi jam konis la version en la reto, kiun mi nur legis parte, ĉar plu ankoraŭ preferas la paperajn librojn pri tio. Do, kvankam la takso estas ankoraŭ provizora, mi kuraĝas rekomendi ĝian legadon. La ĉefa argumento estas ke la libron mi estis jam leginta en la hispana, antaŭ kelkaj jaroj, kaj mi devas diri ke ĝi estas impresiga. Malgraŭ la pasiĝintaj jaroj, ĝi plu montras la forton kiu tiom renversigis en sia tempo la tradicion de miljaroj. Ĝi estas solide konstruita, kaj transparentiĝas la forto de la argumentado, kaj la firmeco de la ideoj, eĉ se ni nun scias ke granda parto el la detaloj ne estas tute ĝustaj. Krome, ĝi tre bone legeblas, eĉ por homoj sen antaŭaj profundaj sciencaj konoj. La libro estas klasikaĵo en la plej bona senco de la vorto: tiu verko kiun la tempo ne damaĝis. Ke ĝi aperis nun en Esperanto estas ege laŭdinda entrepreno.

Krome, mi ĵus finis la legadon de la alia fama verko de Darvino, "La vojaĝo de la Beagle", alia elstara rakonto, eĉ pli rekomendinda por tiuj ne tre emaj al sciencaj aferoj. Ĝi entenas diversajn ĝenrojn: natursciencon, geografion, antropologion, eĉ aventuron. Logike, ĝi estas ido de sia tempo, kaj kelkaj asertoj kaj pravigoj de la koloniismo iom grincigas la dentojn, sed ĝenerale ĝi plu estas leginda kaj instrua.

Kiel dirite, mi rekomendas ke vi aĉetu la libron. Se vi deziras pli detalan recenzon, mi ankoraŭ ne povas verki ĝin, kaj nur povas ligi al tiu de Gudskov, kies kriterion mi ĝenerale fidas. Se juĝi laŭ la ĉefpaĝo, eĉ la aspekto de la bildo en la realo estas multe pli bela ol tio kion la reproduktado en la reto montras.

POSTNOTO: Okaze de la celebrado de la "Tago de la Libro en Esperanto", kiun ni en Madrido organizis ĉi-jare la 12-an de decembro en la sidejo de Hispana Esperanto-Federacio, mi mem prezentis kelkajn novajn librojn por la tie muntita Libroservo, inter alie tiun ĉi. Manolo kaj Andy registris parton de la tuta evento, kaj jen mia paroladeto:

Universitata mizero

2009-11-12T19:12:00.002+01:00

Ĉu vi imagas ke por prelegi pri Esperanto en kurso en universitato, eĉ se nur disvastiga, oni taskas tion al persono kiu konas ĝin nur flanke de historia esploro, pri idista marĝenulo? Jes, en la hispania universitato tio tute eblas.

Min iom frapis delonge la malmulta rilato kiun la universitata filologia medio havis al Esperanto en Hispanio. Ja ekzistas universitatanoj parolantaj Esperanton, kaj ankaŭ profesiaj lingvistoj kaj tradukistoj multe aktivas en nia medio (inklude de la nuna prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio aŭ la nova redaktoro de ties bulteno, aŭ de pluraj konataj verkistoj). Ankaŭ en la pasinto ni havis la kazon de Juan Régulo Pérez, kaj ankaŭ nun en Katalunio ekzistas kelkaj iniciatoj. Kompreneble, mi scias ke en aliaj landoj la situacio estas malsama, kiel pruvas la universitata deveno de la lastaj prezidantoj de UEA aŭ de la Akademio de Esperanto. Sed en Hispanio la profesiaj esploristoj de la lingvaj aferoj montriĝas surprize seninteresiĝantaj pri tiu ĉi fenomeno kiu, almenaŭ laŭ mi, aspektas sufiĉe interesa por scienca observado. Eĉ pli, ŝajnas ke ekzistas malŝato kaj antaŭjuĝo kontraŭ Esperanton, kaj ke ili taksas ke la pritraktado de nia lingvo kaj aliaj similaj povus konduke al malprestiĝo.

Do, kiam ili deziras pritrakti ilin, ili frivolas kaj traktas la konstruitajn neserioze, eĉ maljuste. Kial mi diras tion? Ĉar dum tiuj ĉi tagoj celebriĝas en Madrido la Semajno de la Scienco, kiu celas popularigi sciencon kaj esploradon al la publiko. Ĝi estas sufiĉe sukcesa iniciato, organizita ĉijare naŭafoje, kun multe da publiko en plej variaj aktivaĵoj. Kaj ene de ĝi oni programis kurseton dutagan pri artefaritaj, imagaj kaj fantastaj lingvoj. La proponon faris kunigo de la Filologia Fakultato de la madrida Universitato (Complutense), kaj la supera konsilio pri scienca esplorado (CSIC) du el la apriore plej prestiĝaj institucioj en Hispanio.

Sed bone informas nin pri la mizera stato de la filologiaj studoj en Hispanio, ke kiam oni pretigas la programon, kaj decidas ke adekvatas paroli pri Esperanto, ili kontaktas personon sen reala sperto pri la temo. Mi ĉeestis la prelego, kaj evidentiĝas ke la parolanto, Santiago Tovar, nur konas Esperanton sekve al siaj esploroj pri homo eble konata de iu el la legantoj, la fondinto de anarkiista komunumo en la 30-aj jaroj, kiuj ŝanĝis sian nomon Heinrich Goldberg al Filareto Kavernido, kaj kiu enkondukis Idon en la organizado de la komunumo. Lia figuro estas certe interesa kaj fascina, kaj por lia esploro la preleganto devis koni la bazajn informojn pri Esperanto kaj pri Ido, sed sen vera profundiĝo, kaj kun nur malgranda kono pri la nuna stato de la lingvo kaj de ties komunumo.

Ne estas mirinde do ke lia aliro al nia lingvo estis tute misa, kun fokusigo en la plej utopiecaj sekvantoj, kun konsidero pri la fiasko de la movado, aŭ emfazo en la negativaj aŭ arbitraj trajtoj. Ne estis grandaj faktaj eraroj, kaj la homo estis sufiĉe simpatia al la baza ideo, kaj neniel malafabla. Sed mi sentis min devigita interveni ĉe la fino por korekti, afable sed firme, la negativan impreson kiun la parolado lasis ĉe la ĉeestintoj.

Jam la antaŭa prelego, farita de unu de la organizantoj, kiel ĝenerala enkonduko al la konstruitaj lingvoj, kvankam denove ne tute malĝusta, entenis sufiĉe da frivoleco. Ĝi kelkloke celis la facilan ridon, substrekante la antaŭjuĝojn pri tiu laboro. Ankaŭ en tiu kazo mi mallonge partoprenis, por substreki la logikon en la klopodoj por kreado de normaj lingvoj, kaj la seriozecon kun kiuj la kreantoj kaj sekvantoj de artefaritaj lingvoj ilin traktis, sendepende de iliaj postaj rezultoj.

Por ke vi vidu ĝis kiu punkto la prelego pri Esperanto estis eksterreala, en iu momento la parolanto asertis ke ja troviĝas iom da tradukita literaturo en nia lingvo, sed ke apenaŭ ekzistas originala literatura. Nu, mi simple montris la 700-paĝan "Concise Encyclopedia" de Sutton.

Ĉiukaze, la prelego ne estis tute senutila por mi. Estas interese aŭskulti la vidpunkton de homo konanta eĉ se nur supraĵe nian lingvon kaj movadon, sed ne partoprenanta ĝin. Kelkaj kritikoj ne estis tute senbazaj, kaj aliaj, eĉ se maljustaj, montras nian bildon en la ekstera klera medio, kaj permesas rafinadon en nia prezentado.

Estas klare ke ni ne havas bonan eksteran bildon. Kiel mi diris en alia blogero, kelkaj homoj emas trovi simple bizara la ideon de la konstruado de lingvo, kaj kontraŭ tio malfacilas lukti. Sed kelkfoje ni sukcesas dissolvi la antaŭjuĝojn. Ĉu tio eblos ĉe la universitataj filologoj hispaniaj?

Dilemo

2009-11-09T18:59:00.002+01:00

Denove oportuneco aŭ hazardo en la verkado por Libera Folio. Mi verkis tie pri afero kiu cerbumigas min, de antaŭ iom da tempo: ĉu ni esperantistoj devas fari ĉion senpage. Konkrete, kial ni devas volontule esperantigi la retejojn de grandaj entreprenoj, kiel Google, Facebook aŭ Twitter? Mia tezo estas ke en tiaj kazoj plej logike estus ke ili kompensu nian laboron, ĉu ne?

Sed apenaŭ duonhoron post la publikigo de tiu tezo en Libera Folio, venis mesaĝo de amiko, kiu demandis ĉu mi kontribuus en la tradukado de komerca entrepreno (evidente multe malpli granda). Kion fari en tiu ĉi kazo?

Kiel oportuna!

2009-10-09T23:50:00.003+02:00

Eble neniam mi estis tiel oportuna kiel hodiaŭ. Artikolo pri la uzo de Esperanto por ataki la prezidenton Obama preskaŭ prespretis por Libera Folio, kiam oni donis al li la Nobelpremion. Nu, jen ĝi.

Mi estis fininta la artikolon per iom ombra rimarko, sed eble la ligo inter Nobel-premio pri paco kaj lingvo de paco fortikiĝos, kaj ni alvenos al la optimisma konkludo de la amuzbroŝuro “Oni diras nun”, ke Esperanto estos adoptita mondskale. Tamen la pleja probableco troviĝas aliloke: ke nia lingvo estos dum venonta tempo ree atakata de la novaj sorĉistinĉasantoj.

POSTNOTO: Post la redaktado de la artikolo publikiĝis nova artikolo en "American Thinker", kiu kvazaŭ resumas la enhavon de la raporto: En ĝi, post intensa argumentado kontraŭ Soros, en kiu oni denove uzas pivote lian esperantismon, aperas jena perlo:

"Neniu usona prezidento ĝis nun montris pli grandan proksimecon por tiu absurda celo [lingvo favoranta transnacian celon] ol Barack Obama. Kaj li eĉ anticipe ricevis la Pacan Nobel Premion por pruvi tion".

La artikolo ricevis jam pli ol 150 komentoj en la retejo, kun diversa grado de frenezeco, kaj pluraj represadoj en aliaj blogoj aŭ forumoj. Atentinde.

Estas ankaŭ interesa la debato inter usonaj esperantistoj pri tio, kion oni faru ĉe tiaj komentoj kaj atakoj. Temas certe pri minoritataj kurentoj, sed la historio instruis ke oni ne povas pro tio ilin preteratenti.

Oni elpelis min el reta forumo

2009-09-15T23:44:00.003+02:00

Mi suferis hodiaŭ iom ĝenan sperton: oni elpelis min el reta forumo. La ĝeno ne estas granda, kaj ĝi ne devenas el tio ke mi volus partopreni la tieajn diskutojn, sed min iom vundis la maniero kaj la metodo, kaj la neeblo adiaŭi la forumanojn.

Temas pri diskutforumo por sendependistoj el Hispanio, t.e. homoj el diversaj partoj de la hispania regno, kiuj volas apartiĝi disde ili. Ne nur partianoj de la sendependiĝo de Katalunio aŭ Eŭskio, sed ankaŭ el la Reĝlando de Leono, Kantabrio, Ekstremaduro, ktp (pri tio poste). Mi, kiel vi scias, mem ne estas sendependisto, sed antaŭ iom da tempo ili parolis pri la sennaciismo, mi eniris por fari malgrandan precizigon, kaj retiriĝis por ne plu ĝeni. Nun iu denove parolis pri la sama afero, kaj titolis la diskutfadenon kiel "Esperanto kontraŭ la diverseco". Alia partoprenanto, ŝajne mem esperantisto kaj sendependisto, menciis ke mi iam partoprenis kaj plendis ke mi forlasis la polemikon kaj ne volis diskuti kun ili. Do, mi denove eniris, atentigis ke mi diskutis ĉar tiu ne estis mia forumo, sed trankvile klarigis mian vidpunkton. Tio ŝajne estis tro por administranto, kiu simple elpelis min, ĉar mi ne kongruis kun la spirito de la forumo. Tio fakte estas vero, kaj mi ne plendas pri tio, sed ili tute ne avertis min antaŭe, kaj mi eĉ ne povas adiaŭi la diskutintojn. Fakte, mi vidas (la forumo estas malferme legebla) ke pluraj bedaŭris mian elpelon, kaj ke la diskuto tiel finiĝis.

Do, jen la fino de la sperto. Tiaj estas forumoj kaj tiaj estas kelkaj administrantoj.

La sperto tamen estis interesa pro aliaj kaŭzoj: kiel kurioza estas la mondo de la naciismo, kaj kiu estas la pensmaniero de naciistoj. Nu, tion mi jam konis, kaj ĝuste pri tiu afero temis la antaŭa blogero, sed nun la afero estis eĉ pli eksplicita, ĉar ĝi estas eĉ pli ekstrema. Tio estas, oni certe povas vidi logikon en la hispania aŭ la katalunia aŭ la eŭskia aŭ la eŭropa naciismoj, eĉ se mi emas al neniu. Sed defias ĉian logikon la sendependismo kantabria (ekzemple). Mi bedaŭras tion diri, ĉar la homoj ne estis malafablaj, kaj certe ili havas la plej bonan intencon, sed la koncepto havas nenian ajn bazon. Kaj ke ili sin konsideras progresemaj kaj maldekstremaj, eĉ malpli.

Por la nekonantoj de la situacio en Hispanio, mi klarigu ke temas pri lando sufiĉe diversa, kaj samtempe unuigita de antaŭ jam pluraj jarcentoj. Do, la tensio inter la fortoj centrigaj kaj disigaj estis konstanta dum la tuta historio. Inter 1940 kaj 1975 regis reĝimo ekstreme centrigista, kaj post la morto de la diktatoro la disigaj fortoj reakiris relative grandan potencon. Oni kreis do reĝimon kvazaŭ federalan, pri kies komplikeco mi jam blogis en aliaj momentoj. Ne nur la plej konataj teritorioj de Katalunio kaj Eŭskio (Vaskio) ĝuas aŭtonomecon, sed ekzistas entute 17 nacioj/regionoj kun diversa grado de aŭtonomeco. Kelkaj el ili baziĝas sur lingvaj, aliaj sur regionaj kaj aliaj sur historiaj kaŭzoj, kaj en plejmulto ekzistas partioj aŭ movadoj kun ia naciismemo. La divido ne estas tute stabila: kelkaj movadoj celas unuiĝon de iuj partoj (ekzemple la Eŭska Komunumo plus Navaro, aŭ la t.n. Katalunlandaro), kaj aliflanke eĉ en kelkaj partoj de tiuj teritorioj ekzistas siavice aliaj movadoj celantaj pluan disdividon (kiel Leono disde Kastilio). Krome, kiel konate, ekzistas movadoj favorantaj la sendependiĝon de Katalunio (en senco strikta aŭ ampleksa), de Vaskio kaj (malpli forte) de Galegio; ankaŭ iom fortis tiu de Kanarioj.

Kion mi trovis en tiu forumo estas la homoj kiuj defendas ne nur memregadon de la ceteraj regionoj/nacioj, sed eĉ sendependiĝon. Tiuj movadoj estas tute marĝenaj, sed klarigaj, ĉar kelkaj homoj dediĉas sufiĉe da energio al ili, kaj ilia pensmaniero estas ekvivalenta al aliaj ŝajne pli respektindaj, sed iel kiel karikaturo. Do, oni povas vidi tie defendon de la nacio kantabra, bazita jen sur la prahistorio, jen sur la ŝajna ekzisto de kantabra lingvo. Fakte, la kantabroj estis konkeritaj de la romianoj antaŭ du jarmiloj, kaj la kantabra lingvo estas parolmaniero de la kamparanoj de la valoj de tiu regiono, kiu ne pli diferencas disde la norma hispana ol tiu de la ekstremaduraj stepoj kaj multe malpli ol la venezuelaj urboj.

Mi povas aplombe kaj plenfide meti tiun ekzemplon ĉar mia jam fama vilaĝeto troviĝas en prahistoria Kantabrio (en la suda parto de la apuda mapo), dum estas iomaj duboj ĉu en la mezepoko ĝi apartenis al la reĝlandoj de Leono aŭ de Kastilio, kaj do mi bone konas ĉiujn tri naciojn. Tamen, la administranto de la forumo kondamnis min kiel iu "kiu sin dediĉas al la eksplicita kaj rea neado de nacioj kiaj Leono aŭ Kantabrio en ties plena ekzisto". Nu, mi koncedu ke tio estas vero, kaj do mi plene meritis la elpelon.

Naciistaj sonĝoj

2009-09-08T16:32:00.004+02:00

Iom da ferioj, kaj jam denove en la urbo. Ĉifoje la feriado estis simpla: vizito al la vilaĝetoj (propra kaj boa), kaj ioma ekskursado en la ĉirkaŭaĵoj. Mi ĵus enmetis en mia ipernitia spaco kelkajn fotojn de tiuj pejzaĝoj.

Kiel mi jam rakontis en aliaj momentoj, mi devenas el malgranda regiono en la montaroj de la nordo de Kastilio, tre trankvila kaj iom forlasita nun. Siatempe la areo havis ioman gravecon, ĉefe kiel speco de lulilo de Kastilio (kaj sekve de la tradicia bildo de Hispanio) kaj de la hispana lingvo. Estas do tre facile vojaĝi tie kaj enmemiĝi en sonĝojn pri historio, tradicioj, esencoj kaj eĉ nacioj.

Nur du ekzemploj.

Unu vizitinda loko estas la Kaverno de la Francianoj (cueva de los franceses), nomata tiel ĉar oni ĵetis en ĝin la kadavroj de tiulandaj soldatoj mortigitaj en batalo de la napoleonaj militoj, tre bela el geologia vidpunkto. Proksime al ĝi troviĝas megalita menhiro, nomata de Canto Hito ([kanto ito]), kiun ni vizitis en facila kaj agrabla promenado. Hazarde ĉe la reveno mi trafis la paĝon de samregionano kiu havas tre interesan blogon, ĉefe pri strangaj aŭ malnovaj teĥnologioj, kaj tie trovis ke ankaŭ li vizitis la lokon, kaj li faras tie kelkajn komentojn pri la emocio konatiĝi kun la antikveco.

Mi devas agnoski ke mi ne sentis la samon. La pejzaĝo estas bela, la promeno agrabla kaj la monumento konservinda, sed la menhiro estas longa sed ne impresiga ŝtono, kiu iom elrevigas ĉe la alveno. Estas do necesaj iom da imagado kaj revemo por eltiri konkludojn pri la graveco de la loko. Mi klarigu ke la blogisto sin retenas, kaj ne falas en troigojn, sed mi ne povis ne rimarki kiel facile tiaj konsideroj kondukas al saltoj en la vakuon, kaj mi memoris pri alia mia blogero, en kiu mi pritraktis la uzadon de la arĥeologio por naciistaj konkludoj.

Tion mi povis pli klare konstati ĉe alia promeninda loko de tiu regiono, la malnova fortreso de Peña Amaya. Ĝi estas monteto impona, ĉar ĝi superrigardas ampleksan platan regionon kie komenciĝas la plej topika Kastilio, la t.n. Tero de Kampoj. Ŝajne ĝi havis gravan rolon en la antikveco, kiel kapo de la kantabroj, aŭ de la kastilianoj, kaj tie okazis gravaj bataloj laŭlonge de la unua jarmilo. Nun konserviĝas nenio pri la pasinto, krom malgrandaj ŝpuroj, kaj nur la geografia kaj pejzaĝa graveco restas. Sed tio ne estas malhelpo por ke en diversaj asocioj, retpaĝoj, aŭ forumoj oni parolu pri ĝi kiel la simbolo de Kantabrio, de Kastilio aŭ eĉ de Hispanio, depende de la ŝatoj kaj la emoj (ne forgesante ke fikcia verko nomata ĝuste tiel, Amaia, sed kun alia fono, fariĝis la bazo por granda parto de la mitoj de la vaskaj naciistoj)

Definitive, por flegi la apartigistajn sentojn, eĉ grupeto da ŝtonoj sufiĉas.

TED globala kaj subtekstigita

2009-07-23T18:40:00.002+02:00

Dum tiuj ĉi tagoj aperis en anglalingvaj amasmedioj informoj pri la TED-paroladoj, profitante la okazigon de evento nomata TED-Global en Oksfordo.

Tiuj prelegoj estas sufiĉe konataj en Usono inter homoj kun iom da kontakto kun la reto. Kiom mi povas juĝi, temas pri versio de tiuj cirkvitoj de konferencoj tiom komunas tie, kun tiaj poŭerpojntoj kiuj donis eĉ la nobelpremion al politikisto ne tro elstara, kun speciala atento al la reto, eĉ se ĉeestas fizika publiko. Partoprenas en ili elstaruloj de tre malsamaj fakoj, kaj ili estas ĝenerale orientitaj al nuntempaj temoj, eĉ se plurkampaj. Ili ankaŭ estis konitaj ekster la anglosaksa areo, sed, logike, de la personoj kun bona kono de la angla lingvo.

Ili nun decidis pli konigi sin, kaj do faris veton por la multlingvismo pere de la subtekstigado. Por tio ili donis la ŝancon al volontuloj tutmondaj, ke ili povu kunlabori en la tradukado de la prelegoj kiujn ili taksas interesaj aŭ diskonigindaj.

Inter la akcepteblaj lingvoj nun troviĝas ankaŭ Esperanto. En tiu ĉi momento jam ses prelegoj, tre variaj, disponas je esperantaj subtekstoj. La nombro estas ankoraŭ malalta, sed tio ŝuldiĝas al la fakto ke ni nur antaŭnelonge komencis la laboron. Kiel kutime, temas pri volontula tasko, kaj do, jen invito al la partopreno, ĉu en la spektado, ĉu, se eble, en la tradukado.

La proceduro por aliĝi kaj traduki estas facila. Do, se vi volas enregistriĝi, jen la momento. Tie ĉi vi povas vidi la unuan kiun mi mem tradukis, kun la revizio de James. Temas pri fascina prezentado pri mikso de matematiko kaj magio (mi esperas ke la subtekstoj estu videblaj en la blogo; se ne, iru al la retejo mem)

Mi scias ke estus eĉ pli interese se la prelegoj mem estus faritaj en Esperanto, sed ŝajnas ke por tio ni mem, ne TED nek aliaj usonanglaj institucioj, devus zorgi pri la iniciato.

Okultistoj

2009-07-06T23:21:00.005+02:00

Dimanĉe finiĝis la Hispana Kongreso de Esperanto, kiu ĉijare okazis en la andaluza urbo de Malago. Mi ne povis ĝin ĉeesti pro familiaj kialoj, kaj do ne povas rakonti multon detalan. Mi supozas ke iuj amikoj povos ion detaligi en la reto, sed ĝis nun mi nur vidis la konfirmon ke Pedro Hernández estis oficiale voĉdonita kiel nova prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio, plus kelkajn fotojn publikigitajn de la ĉeforganizanto, Ángel Arquillos.

Estis ne malbona informa laboro, kaj artikoloj pri la renkontiĝo aperis en pluraj ĵurnaloj kaj novaĵretejoj, sekve al noto de la agentejo EFE. Vi povas vidi specimenon en tiu ĉi tutŝtata ĵurnalo. En ĝi aperas foto, kun parto de la libroservo organizita de SATeH, kaj kun panelo de la nova ekspozicio kiun oni pretigis por kunmemori la centjariĝon de Zamenhof, kaj kiu espereble povos vojaĝi al diversaj hispaniaj urboj. Cetere, mi ne povas rezigni pri la atentigo ke plejmulto de la ĵurnaloj kopiis ankaŭ amuzan erareton de la informo: nome ke Esperanton kreis pola okultisto (kio ankaŭ en la hispana tre similas al okul(kurac)isto).

Pri kio mi jam povas opinii estas pri alia frukto de la kongreso: la prezentado de traduko de klasika verko de la hispanlingva literaturo, la ĉi tie tre fama “Platero kaj mi” de la nobelpremiito Juan Ramón Jiménez. La traduko estas de Miguel Gutiérrez Adúriz (Liven Dek), kaj la desegnoj de Pedro Ullate (kiujn ambaŭ vi povas vidi tie ĉi). Mi jam legis bonan parton kaj ĝi estas malgranda juvelo, kiun mi ne hezitas rekomendi.

Mi ja povus rakonti iom pli pri alia afero kiu okupis la hispaniajn, kaj specife la madridajn esperantistojn dum tiuj ĉi tagoj: la vizito de Osmo Buller al Madrido. Sed tio eble meritas apartan blogaĵon post kelkaj tagoj.

Kiam la eldonejo estas la fidinda fonto

2009-06-27T21:48:00.003+02:00

Dum pasintaj semajnoj oni organizis en Madrido la tre grandan, tradician kaj tre vizitatan Libro-Foiron en la centra parko de la Retiro. Manolo enretigis kelkajn fotojn en sia retejo, kaj oni povas vidi ke ja temas pri tre ampleksa budaro, populara kaj ne profesia, kiu tutpleniĝas, ĉefe dum la semajnfinoj. La madridaj esperantistoj kelkfoje planis lui budon, sed estas multekoste kaj tempopostule, kaj ni provizore rezignis pri la ideo, sed mi ankoraŭ revas iam havi la ŝancon kaj la kuraĝon.

Mi kutimas iri ĉiujare, por flari la etoson. Kaj ĉiam trafas min du malaj sentoj. Unuflanke, ĉar ja mi estas libramanto, mi devas bremsi min por ne aĉeti ĉion kion mi ne havos tempon legi. Aliflanke, mi deprimiĝas kiam mi vidas kiom povas aĉi libroj. Oni trovas tie amason da fatraso: pseŭdoscienco kaj pseŭdomedicino, pseŭdohistorio kaj pseŭdosociologio, oportunistaj verkoj pri aktualeco, libroj verkitaj de famuloj (aŭ nome de famuloj), kiuj ofte ĉeestas por subskribi, kaj kiuj estas la plej vizitataj, kvazaŭ apero en televido dirus ion pri la talento literatura. Krome, min iom ĝenas la tro granda spaco okupata de la ŝablona literaturo kaj sukceslibroj, tiuj kiuj vendiĝas po milione; pri tiuj min ne tiom ĝenas ilia ĉeesto, kiun mi pretas akcepti eĉ se mi ne specife interesiĝas pri plejmulto el ili, kiom la sento ke ili ne bezonas tiun Foiron por ricevi la atenton kiun ili ŝtelas al la minoritataj verkoj.

Do, mi nun prenas la strategion ĵeti rapidan superrigardon al plejmulto de budoj, kaj nur halti kiam mi sentas ke mi povas trovi fidindan librejon aŭ eldonejon. Mi do uzas kriterion kiun mi mem trovas iom paradoksa: kiel lumturon mi devas utiligi entreprenon aŭ institucion, anstataŭ verkon aŭ aŭtoron.

La strategio bone sukcesis ĉijare almenaŭ en unu kazo. Tuj kiam mi vidis la budon de la eldonejo Acantilado mi alproksimiĝis. Acantilado estas malgranda katalunia eldonejo, kiu havas duoblan markon por katalunlingvaj verkoj, Quaderns Crema, kaj kiu estas la ido de unu homo, Jaume Vallcorba. Estis ili kiuj publikigis la taglibron de Petr Ginz, pri kiu mi jam antaŭe rakontis. Fakte, ili iom specialigixs en la alproksimigo de verkoj de Centra Eŭropo, kiuj ne kutimas esti tre disvastigitaj en Hispanio, kaj ekzemple ankaŭ en ilia versio mi legis la verkojn de Imre Kertész.

Du librojn mi aĉetis en la budo, kaj ilin mi ĵus finlegis.

La unua estas “La fratoj Rajk”, de Duncan Shiels. Temas pri la malsama sorto de du hungariaj fratoj, unu ano de la Sagkruculoj, la alia unu el la unuaj ĉefoj de la komunista reĝimo. Tiu ĉi lasta, László Rajk, kiu estis internacibrigadano en Hispanio, estis viktimo de stanilisma purigo, kaj ekzekutita fine de la 40-aj jaroj, kiam li estis ministro kaj unu el la plej gravaj gvidantoj de la lando. Min tre interesas tiu periodo, kaj, jam pro personaj kialo, specife la buĉado de komunistoj fare de aliaj komunistoj, kaj do la libro tuŝis temon tre frapan. Nur la stilo de la rakonto, kun la iom artefarita vivigo de scenoj kaj la beligo de la rakonto fare de la aŭtoro iom ĝenis min.

Ke la stalinisma subpremado tuŝis tiomajn interbrigadanojn, kune kun esperantistoj, kaj iel pro la sama motivo, ilia kosmopolitemo kaj internaciaj kontaktoj, diras sufiĉe pri la karaktero de tiu reĝimo naskita de premisoj apriore tre malsamaj.

Paro de esperantistoj

La alia libro estas simila laŭ temo, sed diferencas laŭ perspektivo, kaj mi mencias ĝin ankaŭ pro ĝia rilato al Esperanto. Temas pri membiografio de virino, Otília Castellví, kiu rakontas siajn travivaĵojn dum la interna milito de Hispanio kaj la posta ekzilo. Ŝi estis simpla laboristo, kiu tre juna ekmembris en la Laborista Partio de Marksista Unuiĝo, la fama POUM, neortodokse komunista, duontrockisma. Tiu ĉi estis tre aktiva en Katalunio, sed mi denove klarigu ke, kvankam vaste konata interalie pro la verkoj de George Orwell, ĝi estis tre minoritata. Sed en ĝi membris neproporcie granda nombro da esperantistoj, kiel mi jam rakontis aliloke. Ankaŭ Otília estis esperantista, ne tre aktiva, kaj nia lingvo aperas en la libro.

La verko, aperinta unue antaŭ pluraj jaroj en la kataluna, estis nun reeldonita kaj tradukita en la hispanan kun la titolo “De la ĉokejoj de Barcelono al la nazia Germanio”. Ĉekao aŭ ĉoko, ĉar ambaŭmaniere mi trovis la vorton, estas la nomo ricevita de la unua sekreta polico en Sovetio, kaj oni uzis tiun vorton checa aŭ cheka por nomi la sekretajn nelegalaj prizonojn en la respublikana flanko dum la hispania milito. Tie oni interalie pridemandadis kaj punis la akuzitajn je trockismo, kaj ankaŭ ŝin trafis tiu sorto. Ŝi poste ekziliĝis kaj multe suferis en la koncentrejoj de Francio, pri kiuj vi povas scii pli, pere de la prelego de Roberto Lloancy farita dum tiu ĉi aprilo en la kongreso de SAT-Amikaro, kaj kiun oni baldaŭ publikigos.

Post multaj aventuroj en tiu lando, kie ŝi perdis kontakton kun sia ĉiama amato, kaj trovis sian estontan edzon, Linus Moulines, ŝi eklaboris en Germanio. Post la fino de la milito, ŝi revenis en Francion. Kurioze, ŝi multe pli plendas pri la konduto de la homoj kaj la reĝimo en tiu ĉi lando, ol pri sia farto sub la nazia regado. La paro finfine elmigris al Venezuelo, kie ili iom stabiligis sian vivon, kaj post multaj jaroj revenis al Katalunio, kie ili forpasis en 2000.

Linus kaj Otília estis esperantistoj, kaj tiu ĉi lingvo aperas unuafoje en la libro konekse kun sia vojaĝo al Sudameriko, kiam ili haltis en Brazilo. La tieaj esperantistoj tiom bone kondutis al ili, ke ili pensis resti tie. Tamen pro klimataj kaj sanaj kialoj, kaj ankaŭ pro manko de permesoj ili iris al Venezuelo. Tie Linus tre agis por Esperanto, kie li kunfondis la tiulandan asocion. Li muntis librejon tre sukcesan, kie li vendis ankaŭ librojn (tiu vorto aperas tiel en la libro).

Ilia unusola filo, Ulises Moulines, estas nun bone konata filozofo en la Universitato de Munkeno, kaj verkis la postparolon de la libro, kie li mencias ankaŭ tiun esperantistecon (“unu el tiuj perditaj sed justaj kaŭzoj por kiuj ili batalis”, kiel li diras). Mi kontaktis kun li, kaj li tre afable respondis al mi, kaj evidentigis ke li mem plu estas esperantisto, eĉ se nun paziva. Li akompanis sian paĉjon al Kongreso en Hago (probable temas pri la UK de 1964), kie li kapablis komuniĝi kun homoj eĉ se tre juna kaj ĵus lerninta la lingvon.

Li nun forgesis multon, sed montris sian pluan subtenon, kaj sian bedaŭron pri la lingva situacio, ĉefe en Eŭropo. Li konfirmas ke, kiel mi suspektis, pro la maloftaj aludoj al nia lingvo en la libro, la panjo estis malpli aktiva en nia movado ol la paĉjo, sed ŝi plu aliĝis al la kataluna asocio kiam ŝi revenis Hispanien.

Laŭ la rakonto de lia filo, Linus Moulines lernis Esperanton tre juna, eĉ antaŭ sia aliĝo al la POUM, kaj estis ĉiam fidela esperantisto. Nu, ne ĉiam fidela: li perfidis ĝin nur unufoje, kiun la filo rakontis: kiam la paro laboris en Germanio dum la milito, li estis iam malliberigita de la Gestapo en Darmstadt en 1941 aŭ 1942, kaj oni lin dekomence pridemandis: “Ĉu vi estas komunisto, framasono, judo aŭ esperantisto?”. Li senprobleme neis la tri unuajn trajtojn, sed kun iom pli da malbona konscienco li ankaŭ neis la kvaran.

Li multe aktivis en Venezuelo, kiel dirite, kaj instruis Esperanton en la Universitato de Karakaso, kaj metis sian librejon je la dispono de la tiea asocio. Vidu la artikolon pri li en la Vikipedio, kie li aperas sub la nomo Lino, kaj kie estas menciate ke li estis dum multaj jaroj peranto de UEA kaj de SAT. Laŭ la filo, li verkis ankaŭ manlibron pri Esperanto en la kataluna, kiam tio ne eblis lauleĝe, sed la filo ne scias ĉu finfine oni povis multe ĝin disvastigi.

Pri la libro mi eksciis danke al programo de radio, kiun partoprenis la filo kaj la eldonisto. Al ambaŭ dankon. Al la filo pro la helpo. Al la dua pro lia daŭra bona laboro.

Nomu ilin esperono aŭ esperantumo

2009-06-18T00:04:00.003+02:00

La britia ĵurnalo The Guardian ĵus entreprenis du sinsekvajn iniciatojn, celantajn la (re)nomadon de du malsamaj sciencaj konceptoj.

La unua kampanjo celis la renomadon de ankoraŭ trovota partiklo, kiu jam havas du nomojn, neniu el kiu kontentiga: la bosono de Higgs, ankaŭ konata per la pli atentokapta nomo "la partiklo de Dio", laŭ la libro . Fakte, neniu el ambaŭ nomoj estas vere taŭgaj por ĝi: la fizikisto Higgs mem ne estas komforta kun tiu unua eponimo, ĉar li mem agnoskas ke li ne estis la ĉefa antaŭeniganto de la koncepto, dum la dua nomo estas tre frapa, sed tute ne valida por scienca literaturo, se ne mencii ke ĝi diversloke kondukis al iuj malsciantoj al la spekulado pri pseŭdosciencaj stultaĵoj. Do, tiu ĵurnalo "The Guardian" lanĉis konkurson por trovi taŭgan nomon por ĝi.

Mi mem kontribuis, kaj proponis la nomon "esperono". The Guardian menciis mian sugeston en la artikolo pri la rezulto de la konkurso:

Lalulilo said the new name should have an international flavour, and suggested "Esperon", meaning "hope" in Esperanto.

(Lalulilo, mi konfesu, estas la kaŝnomo kiun mi kelkloke uzas en retaj forumoj diverslingvaj)

Kiel vi povas dedukti, oni ne elektis mian proponon. Fakte, la tuta afero rezultis esti speco de blago, eĉ pli ol mi antaŭsupozis, ĉar ili preferis elekti strangaĵon: la ĉampanbotela bosono, pro kialoj kiujn vi povas legi en la supra ligo, se vi konas la anglan (se ne, ne gravas: la ekspliko estas ŝerca)

La kampanjo de renomado ŝajnis altira, kaj do ili ripetis similan iniciaton nun: temas pri la propono de nomo por la lasta ĥemia elemento ĵus oficialigita: tiu kun atomnumero 112. La internacia organizaĵo kiu zorgas pri tiu afero, la IUPAC, agnoskis la elementon, kaj petis la malkovrintojn nomi ĝin. The Guardian decidis peti sugestojn, kiujn ili sendos al la Esplorcento en Darmstadt, Germanio.

Mi denove proponis nomon ligitan al nia lingvo: "esperantumo", kiel kunmemoro al la datreveno de la Majstro. Ĉar la ĵurnalisto kiu subskribas la artikolon (kaj kiun mi ofte sekvas en lia tre interesa scienca podkasto) mencias en la artikolo ke "en la reto ĉio eblas, eĉ espero", mi konsideras tion kiel signalon por la fina venko de la propono.

Mi invitas vin ĉiujn kontribui, kun viaj propraj proponoj, aŭ kun apogo por tiu mia. Se nenio sukcesas, almenaŭ ni amuziĝos.

Lingva forumo de la libera vortaro

2009-06-14T17:18:00.003+02:00

La "libera vortaro" en la angla havas forumon pri lingvoj: http://forum.thefreedictionary.com. Kvankam la plej utiligata parto temas pri la angla, estas troveblaj subforumoj en aliaj lingvoj. Dum iomete da tempo ekzistis forumo por Esperanto, kiun preskaŭ neniu estis atentinta, kaj kiun mi trovis hazarde. La administrantoj forigis ĝin, sed mi alvenis ĝustatempe por peti la reinstaladon. Ili akceptis kiel provo, kaj reenmetis ĝin.

Estas nun nia vico profiti ĝin, favore al la plej ŝatata okupo de esperantistoj: diskuti pri la lingvo mem. Kvankam tiu estas la ĉefa temo de la forumo, ŝajnas ke la reguloj estas sufiĉe flekseblaj. Do, jen ŝanco: oni nur bezonas registriĝi, kio siavice estas tre simpla proceduro. Jen do la adreso: http://forum.thefreedictionary.com/topics69_Esperanto.aspx.

Mi profitas por ripeti tie ĉi demandon kiun mi tie ĵus afiŝis: Mi iam ie legis pri la kurioza fakto ke la vorto "flava" estas tradukata tre malsimile en diversaj lingvoj, t.e., la diversaj variantoj de tiu koloro tre diferencas inter si, eĉ ene de lingvoj de la sama familio. Oni eksplikis tion pro psikologiaj aŭ sociaj kaŭzoj, sed nun mi ne memoras tiujn kialojn, nek kie mi legis tion; ĉu iu konas teoriojn pri tiu fakto? Se vi scias la respondon, vi povas ĝin kopii tie ĉi, aŭ (kial ne?) mem en la forumo.

Ekvadore

2009-05-28T22:37:00.003+02:00

Se vi loĝas en Ameriko, eble vi povos aŭskulti min parolante en radio de Ekvadoro. Oni ĵus intervjuis min pri Esperanto, post kontakto kun la Hispana Esperanto-Federacio.

La stacio estas Radio City: http://radiocity.com.ec/, kiu apartenas al grupo BBC-Mondo, kaj la programo nomiĝas La avokado. La elsendo okazos vendrede, je la 19,30 ekvadora horo, kaj ĝi estos aŭskultebla rete en la supra adreso (sed mi mencias Amerikon ĉar tiam estos dormhoro en Eŭropo).

Ŝajne ili ne sukcesis trovi esperantiston en tiu lando; se nur miaj vortoj sukcesus konvinki unun...

Wolfram Alpha ne eltenas la provon de Esperanto

2009-05-19T23:33:00.001+02:00

Oni nun diskonigis la lanĉon de Wolfram|Alfa, nova retejo, mikso de serĉilo kaj enciklopedio, kiun la komunikiloj taksis kiel seriozan minacon de Guglo. Fakte, ĝi donas bonajn respondojn se oni demandas pri nombroj aŭ teĥnologiaĵoj, sed estas tute perdida en pli ĝeneralaj aspektoj de kulturo, speciale kiam temas pri aferoj ekster la anglosaksa kulturo.

Unua provo: kion ili scias pri Esperanto? Malmulton kaj eraran!

Mi ankaŭ demandis pri la hispania milito, aŭ pri la ĵus forpasinta urugvaja poeto Mario Benedetti (unu lian poemon vi nun povas legi en traduko de Manolo Pancorbo), kaj Wolfram eĉ ne scias pri kiu ni demandas.

Mi memoras ke similajn provojn mi faris pri Knol, kiun oni ankaŭ antaŭanoncis kiel anstataŭanton de Vikipedio, kaj la rezulto estis same mizera.

Knol tute fiaskis kaj probable malaperos baldaŭ. Pri Wolfram mi permesas al mi doni konsilon: aŭ ili baldaŭ rimarkas ke ekzistas mondo ekster la anglalingva mondo, aŭ ilia estonto estas same antaŭanoncebla.

Kvivit, kvivit

2009-05-12T19:09:00.003+02:00

Eble vi jam legis en Libera Folio mian rakonton pri la eksperimento kiun mi lanĉis komence de la monato: kurso de Esperanto en Twitter. Mi ne rakontas multe pli, ĉar jam faris tion detale en tiu artikolo.

Nu, ni vidu kiel la afero progresos. Dume, la listo iom post iom kreskas. Jam sekvas ĝin 30 homoj (“sekvi” estas la uzata termino por la aliĝo fare de homoj kiuj ricevas tiun adreson en sia retpaĝo, kaj do estas rememorigataj ĉiun tagon; kion ili faras poste estas pli malfacile konebla)

Unu el la lastaj venis pere de tre kurioza proceduro: Mi verkis pri Twitter en esperanta retgazeto → Gunnar informis pri ĝi en sia blogo en la sveda → Iu ligis al lia informo en alia samlingva retejo → Iu alia ligis al tiu informo en Twitter mem → Alia respondas al li → Tiu ĉi aliĝas al la kurso (en la hispana!) Kurioza vojo, kiu bone montras kial oni povas malmulte antaŭvidi kiel progresos aferoj en la reto.

Nu, mi de temp’ al tempo informos kiel evoluas la afero. Se vi havas dubojn aŭ sugestojn, sendu mesaĝon al mi... al http://twitter.com/tonyodb kompreneble.

La Zamenhofa Jaro ekas muzike

2009-04-27T20:51:00.006+02:00

La celebrado de la ĉijara datreveno de la naskiĝo de Dro. Zamenhof komenciĝis en Madrido kaj Barcelono dum pasinta semajno, per voĉo kaj muziko.

En Madrido mi mem partoprenis la organizadon de kelkaj aktivaĵoj. La unua okazis pasintĵaŭde, dum la internacia Tago de la Libro, per la jam tradicia partopreno en la senĉesa legado de Donkiĥoto en madrida kultrcentro, pri kiu mi jam informis en pasintaj jaroj. Ĉijare Manolo Pancorbo kaj mi mem legis pecon de la ĉapitro 29-a de la dua parto, sed mi ne montras al vi foton, ĉar la kvalito de la faritaj estas eĉ pli aĉa ol kutime. Dum la tuta legado estis samtempa traduko en la signolingvo, kiu, imagu, haltis dum nia partopreno.

Manolo ankaŭ partoprenis aliajn informajn agadojn en sia universitato kaj sia urbeto (aldono: vidu la bonegan prezentadon en la universitato, laŭ la metodo peĉakuĉo, tie ĉi).

Sed la plej komplika evento estis la okazigo en municipa kulturejo de forumo sub la nomo “Esperanto kaj Zamenhof, defio al Babelo”, sub la organziado de la Madrida Esperanto-Liceo. Ĝi konsistis el serio de prelegoj dum sabato kaj dimanĉo. Unu hispanlingva de Juan del Castillo pri la figuro de Zamenhof. Alia kiun mi mem eksplikis, pri la pioniroj de nia movado en Hispanio en la unua duono de pasinta jarcento, profitante parte la centjaran datrevenon de la unua Universala Kongreso organizita en Barcelono, en 1909. Vespere, Jorge Camacho parolis esperante pri poezio (li estas la homo aperanta en la malklara foto). Kaj dimanĉe Pedro Zurita, dum multaj jaroj ĝenerala sekretario de la Monda Asocio de Blinduloj, parolis pri Zamenhof kaj pri alia Ludoviko elpensinta universalan komunikkodon, Louis Braille. Krome, estis dum la tuta tempo ekspozicio pri libroj, organizita de SAT-en-Hispanio. Kaj iom lukse ni povis kalkuli kun la partopreno de du ĥoroj, unu sabate kaj la alia dimanĉe, la “Verda Stelo”, kiu formiĝis antaŭ 25 jaroj en la Liceo, kaj la “Ĥoro Esperanto”, kiu ĝis nun nur nome rilatis al nia lingvo, kaj kun kiu ni esperas kunlabori pri mallarĝe en la estonto.

La eventaro estis relative sukcesa. Organize ĝi estis preskaŭ senriproĉa, sed la partopreno de neesperantistoj ne estis tro granda, mi supozas ke pro la neglekto de la amaskomunikiloj (aŭ pro nia mallerto rilati kun ili). Nur la muziko altiris grandan ĉeeston.

Ĉiukaze, la konkludo estis sufiĉe bona, por permesi optimismon pri la ebleco fari novajn agadojn dum la jaro. Mi esperas plu informi pri tio.

Mi krome atentigu pri la agadoj de la amikoj de Barcelono, kiu ankaŭ organizis agadojn dum tiu ĉi semajnfino, kiu daŭros almenaŭ kelkajn tagojn plu. Ili ankaŭ uzis muzikon, ĉifoje tradician en Esperanto, por altiri eksteran publikon. Krome, venontĵaŭde okazos solena akcepto en la urbestrarejo, por kunmemori la menciitan datrevenon de la Barcelona UK. Kaj aliaj planitaj agadoj, pri kies rezultoj mi ne povas multon detaligi, sed kiuj aperas en la retejoj de Kataluna Esperanto-Asocio kaj Hispana Esperanto-Federacio.

Bona grupo de agadoj entute. Kvazaŭ Zamenhofa Semajno en la Zamenhofa Jaro.