Certe legantoj eksterhispaniaj jam legis kaj pli-malpli konas pri la ekonomiaj problemoj en tiu ĉi lando. Alta senlaboreco, precipe ĉe junuloj, forta deficito, bankaj riskoj, ĝenerala prihakado de la ŝtataj buĝetoj, ktp. Plejmulto certe legis pri diversaj popolaj protestoj, kiuj fariĝis sufiĉe amasaj antaŭ kelkaj tagoj, pro la datreveno de la movado konata kiel la 15-M (pro la protestoj de la 15-a de majo pasintjara) aŭ la “indignuloj” (se vi sekvas min en Tŭitero, vi jam scias ke eĉ esperantistoj kunpartoprenis)

Eble kelkaj demandas sin kial homoj protestas se jam klaras ke necesas buĝetaj reformoj. La publikaj institucioj suferas pro grandaj ŝuldoj, kaj do devus entrepreniĝi reduktado de la elspezoj. Ĉu eble hispanianoj ne konscias pri tio?

Mi deziras tie ĉi defendi la tezon, ke ne Hispanio travivas ekonomiajn problemojn, sed ke suferas (la) individuaj hispanianoj.

Ekonomiko estas stranga scienco, kiu miaopinie tro fokusiĝas pri nacioj kaj ŝtatoj. Unue mi akceptu ke temas pri scienco. Mi havas dubojn pri tio kiam mi legas tekstojn, precipe analizojn kaj prognozojn, de ekonomikistoj en gazetaro kaj publikaj paroladoj, sed mi pretas koncedi ke veraj ekonomikistoj ne tiom simpligas aferojn kiel tio aspektas en la amaskomunikiloj. Kion mi tamen plurfoje observis estas ke ĝi estas naciista scienco.

Ne nur en tiaj publikaj medioj, sed eĉ en pli specialiĝintaj verkoj, ilia ĝenerala fokuso, kiu ofte aperas tiel banala ke ili eĉ ne rimarkas ĝin, estas la teritoria kaj administra organizado. Ili ja povas studi la efikojn sur la individuojn, sed la veran mezuron de ilia sukceso konsistigas la rezulto de la kolektivaj variabloj. Se la ĝenerala ekonomia kresko de la lando estas sufiĉe granda, apenaŭ gravas ke la diferencoj ene de la komunumo plivastiĝis aŭ ne.

Mi pretas akcepti ke plejmulto ne faras tion pro ia perversa kialo. Simple, tio sencas en multaj okazoj. Kaj mi ankaŭ ne neas ke en komplikaj socioj, kie ŝtato havas fortan influon en la ekonomio (kion mi cetere favoras), la ĝenerala publika bonfarto dependas de komunaj politikoj. Sed fokusigo en tiaj tutŝtataj aŭ naciaj aŭ regionaj vidpunktoj, kaŝas la dividon ene de la lando, kaj la relativan suferon de ties civitanoj.

Do, mi estas jam laca legi pri la problemoj de Grekio, pri la karaktero de la italianoj, pri la sufero de Portugalo. Por alilandanoj tio estas pli facila, ĉar tio forigas demandojn pri aliaj kaŭzoj, kaj maskas la riskojn super propra lando. Do, ne mirindas ke eĉ en Hispanio multaj homoj uzas tian argumentadon por alies problemoj, kaj mi legas similajn frazojn en eksterhispaniaj gazetoj, retejoj kaj forumoj, kiam ili komentas pri problemoj en mia lando.

Tamen, mi rifuzas paroli pri la problemoj de Hispanio, kiam mi senpere konstatas ke la problemoj falas tute malsimetrie super ĉiujn hispanianojn. Ekzemple: nuna registaro entreprenis kampanjon por redukti la elspezojn dediĉatajn al instruado kaj sanservoj. Tiu hakado falis sur la publikajn buĝetojn, sed neniel tuŝis la subvenciojn ricevatajn de la privataj servoj, kio nun multe fortigas tiun veton por privata edukado, tute subvenciata laŭ nuna sistemo, kaj dominata de katolikaj institucioj. Mi povus multigi la ekzemplojn, sed jen la lasta skandalo kiun ni suferas: la helpo al banko, antaŭe ŝparkaso privatigita, kiu pli ol duobligas la ŝparojn atingitajn en tiuj publikaj servoj.

Ĉiuj civitanoj de Hispanio konscias pri la ĝeneralaj problemoj. Ankaŭ la kaŭzo estas relative klara: la troa fokusigo dum lastaj jaroj en konstrua sektoro, kiu tro ŝveliĝis, super prudenta mastrumado. Sed eĉ se ĉiuj akceptas neceson alfronti kelkajn komunajn minacojn, multajn komencas ĉagreni la evidenta maljusteco de la relativaj postuloj falantaj super la civitanojn. Dum plejmulto el ni regule kaj honeste pagas niajn impostojn, la homoj kiuj fraŭdis dum lastaj jaroj estas pardonataj kondiĉe ke ili pagu pli malgrandan elcentaĵon. Dum reduktiĝas la sociaj helpoj por malriĉuloj, la elspezoj de la Reĝa kortumo preskaŭ restas senŝanĝaj (kaj la indigno povas eĉ kreski kiam ni ekscias pri la skandala konduto de la tuta familio, inklude de la ĉasado de elefantoj en rezervejoj de Bocvano!)

Jen kial, malgraŭ konscio pri la ĝeneralaj problemoj, ne mankas protestoj. Eĉ pli: por mi estas surprize ke la protestado ĝis nun estas relative milda. Parte pro timo, aŭ pro neklara konscio pri eblaj solvoj, aŭ pro divido inter la suferantoj, aŭ pro manko de socia organizado, aŭ pro la mildigo de la suferado danke al la forta familia teksaĵo ĉilanda, estas surprize kiom pacaj la manifestacioj estis ĝis nun, kaj kiom malmulte minacaj ili montriĝis por la aŭtoritatoj. Sed mi suspektas ke tiu indignado estas kaŝata de la surfaco, kaj povus eksplodi per ajna subita fajrero.

Fakte, unu el la kutimaj manieroj de la aŭtoritatoj dampi la ĝeneralan malkontenton estas plikreskigi la naciistan, patriotisman aŭ simple grupisman tendencon. Se vi kulpigas la grekianojn, vi jam havas propekan kapron. Tie ĉi en Hispanio, ne mankas reciproka kulpigo de centra registaro al regionoj,  aŭ inverse, aŭ de unu regiono al alia. Lastatempe, subtenantoj de la centra registaro eĉ provis trovi patriotismajn temaron, revivigante aferojn kiel sopiro al reakiro de Ĝibraltaro, aŭ kulpigo al eksterlandaj komunikiloj. Kelkfoje iuj tavoloj provas kanaligi la ĉagrenon kontraŭ la enmigrintojn, bonŝance ĝis nun kun malmulta sukceso, sed mi suspektas ke, kiel okazis en Grekio, oni provos tion intensigi. Ĝis nun, ĉiuj ĉi manovroj ne montriĝis aparte sukcesaj, sed ili ankaŭ ne ĉesas.

Ĉiukaze, atentu pri la estontaj okazaĵoj. Ĉar la eksplikoj pri nacioj kaj ŝtatoj estas nur kurteno, kaj tre probable tiaj problemoj povas atingi individuojn en viaj landoj, eĉ se ili ankoraŭ ne alvenis al vi, dum la grandriĉulojn ĉiulandajn apenaŭ tuŝos la politikoj entreprenitaj de iliaj lakeoj en registaroj. Tiam tutmonda kunbatalado necesos.

Cada vez que uno lee en los medios de comunicación las noticias económicas en los últimos tiempos, la impresión que se obtiene a menudo es que no sufren las personas, sino los países. No se habla de griegos, sino de Grecia; no de los problemas de (muchos) españoles sino de las dificultades de España. Todo es hablar de la deuda de cierto país, del carácter de los ciudadanos de otro, que sería la causa de sus problemas económicos, de los compromisos financieros de un tercero, y así sucesivamente. Igual aparece esa perspectiva en los artículos periodísticos, que en los análisis económicos, que en los foros con comentarios, que en las conversaciones de café.

Lo que parecen ignorar todos los economistas y quienes les siguen, es que la homogeneidad en el seno de cada uno de esos países no existe, y que todas las medidas que se toman van a beneficiar o perjudicar de forma diversa a las capas o clases sociales en el interior de cada nación.

Por eso es por lo que protestamos muchos estos días, y es lo que causa la indignación de movimientos como los “indignados” o el “Occupy”. No se trata de negar la existencia de una crisis económica en un país o una sociedad, sino del reparto de soluciones y responsabilidades en el interior de éstas. Es algo que gran parte de los economistas no suelen o no quieren ver, y creo que es un problema de deformación profesional, del que sólo una minoría parece escapar.

Hace algún tiempo leía un libro sobre la Economía, con el título “La ciencia humilde”. Debo confesar que lo abordé con el hacha levantada, porque a partir de lo que todos los días leemos en los medios de comunicación, me parecía un título doblemente engañoso: dudaba de que la Economía pueda ser llamada ciencia, y desde luego tampoco parece que los economistas sean humildes, dada la facilidad y la seguridad con la que nos recomiendan sus medidas. Pero tras terminar de leerlo, mi prejuicio fue amortiguado en una gran parte: veo que los verdaderos economistas son más conscientes de lo que dejan ver, sobre las incertidumbres con las que trabajan y la falibilidad de sus hipótesis, y más rigurosos de lo que sus habituales fallos en la previsión del desarrollo económico nos demuestran, o de la simplificación en que incurren en charlas y artículos periodísticos.

Pero me quedé con esa otra impresión a la que antes hacía referencia, y que no deja de aumentar día tras día: que se trata de una ciencia nacionalista, que toma como referencia fundamental la nación o el Estado. No es que el autor, un socialdemócrata como Alfredo Pastor, se olvide completamente de los ciudadanos concretos, ni que ignore el componente social de las consecuencias de las políticas económicas, pero la impresión que obtuve del libro es que el objetivo último de un economista, tanto teórico como práctico, es el resultado sobre el país en su conjunto, y que eso es lo que valida las teorías o las medidas que toma. Ése es el foco que parece estar insertado en el corazón de un economista, lo que es tan inmediato que parece que le pasa desapercibido al propio sujeto. Es por lo que se juzgará a un ministro de economía: el crecimiento total de la nación, o los parámetros agregados (déficit público, etc) de su administración, independientemente del reparto en su interior. Podrá aumentar la desigualdad, la miseria de las capas más bajas, o el malestar social, que todo ello sólo será considerado, en la medida en que afecte a las magnitudes agregadas.

Se trata en definitiva de competir con otros países, compararse con ellos, medir primas y déficits. Es lo que saben hacer y por lo que les pagan.

No pido que se ignore de todo el enfoque territorial. Al fin y al cabo, no se puede escapar de él si se defiende la intervención del Estado, o se está a favor de la integración regional, como es mi caso.

Tampoco defiendo que no se midan estas magnitudes. Al fin y al cabo, si es una ciencia, medir es básico, y lo he defendido en otros textos de esta bitácora. Simplemente, que se usen más los índices que miden las desigualdades o la pobreza.

Y que dejemos de hablar de los problemas de Grecia, y nos enfoquemos más en lo que sufren los griegos. O lo que sufren o sufrirán (algunos) españoles.

Mi devus iom rakonti pri la hispana kongreso, jam unu semajno post ĝia fino, kaj ripozinte post ĝi. Mi iomete tion faris hispane, sed en Esperanto bonŝance mi ne devas skribi multe, ĉar disponeblas bonega resumo: la filmo muntita de Miguel Gutiérrez Adúriz, kiu perfekte kaptas la esencon de la tuta renkonto.

Se vi preferas tekstojn, jen iom oficiala resumo en la retejo de Hispana Esperanto-Federacio kaj aliflanke personaj impresoj en la blogo de Javier Guerrero.

Kaj se vi preferas fotojn, jen tre bona kolekto de Pedro Hernández.

Nu, neniam blogaĵo estis tiel kompleta kaj tiel facila
.

Como contaba en mi anterior texto, este pasado puente hemos celebrado el congreso español de esperanto en Almagro. Ya decía entonces que lo de congreso suena muy solemne, y quizás deberíamos cambiarle de nombre. Es verdad que dio tiempo a trabajar algo, y a discutir aspectos formales y organizativos, pero sobre todo el contenido fue lúdico, cultural y amistoso. Hablamos mucho en esperanto, también con bastantes no castellanohablantes que se acercaron esos días a acompañarnos (algunos de tan lejos como Australia, Japón o Estados Unidos), y además hubo teatro, música (muy buena), cine, literatura, juegos y mucho más.

El congreso puede resumirse en el titular “el esperanto es una lengua viva, que funciona”, que recogieron varios medios de comunicación como balance. Pero si uno quiere juzgarlo por sí mismo, quizás sea mejor comprobarlo en este vídeo, aunque no se entienda esperanto.

Hubo tan buen ambiente y se puede disfrutar tanto en ese idioma, que el último recuerdo que tengo es que alguno acabó cantando tangos en esperanto. Y no es el único.

Hace justo dos años estaba teniendo lugar lo que comentaba en este artículo:  no sólo que celebraba mi cumpleaños, sino que lo hacía en Almagro, en un encuentro de jóvenes esperantistas, con mucha diversión y muy buen ambiente. Tanto nos gustó el lugar y el programa, que este año vamos a repetir la idea, a un nivel algo mayor: dentro de un par de semanas tendrá lugar en el mismo sitio el 71 Congreso Español de Esperanto.

Bueno, lo de congreso suena muy oficial, pero, como se puede ver en este vídeo sobre el encuentro juvenil citado, o en este otro sobre el congreso del año pasado en San Lorenzo de El Escorial, se trata de una cita no del todo formal, en la que los hablantes de esperanto nos reunimos no sólo para hablar en nuestra lengua y para organizar actividades de promoción, sino para disfrutar de las posibilidades culturales y lúdicas que este idioma permite.

Este año, por ejemplo, tendremos un homenaje al teatro, aprovechando la tradición de la ciudad que acoge el congreso, o una celebración del 20 aniversario de la constitución de la Escuela Ibérica de escritores en esperanto, que agrupa a algunos de los mejores literatos actuales en este idioma, varios de los cuales participarán en el encuentro.

También habrá cine, una de las manifestaciones culturales donde más está creciendo la creación en esperanto. O música, con la actuación de Kaj Tiel Plu (pronunciar kay-tíel-plu, que significa etcétera), una banda catalana, que toca música folklórica de esa región y de las adyacentes, traducida al esperanto, y que realmente merece la pena. Habrá debates, juegos, concursos, subastas, un taller de astronomía y otro de masajes, y mucho más.

También tendremos actividades para quien (aún) no hable esperanto: presentaciones de la lengua, un curso de iniciación, una exposición, películas, etc. Si hablas esperanto, no dudes en apuntarte. Si todavía no lo haces, acércate; quizás no te enteres de muchas cosas, pero podrás disfrutar de suficientes de ellas, y seguro que se te quitan muchos prejuicios.

Restas nur malpli ol unu monato por la ĉijara Hispana Kongreso de Esperanto, kiun mi jam komentis kiam oni anoncis la lokon kaj daton. Ĝi disvolviĝos de la 27-a de tiu ĉi monato ĝis la 1-a de majo, profitante ke ĉi lasta tago estas festa en Hispanio kaj aliaj proksimaj landoj. Kaj ĝi baziĝos en Almagro, malgranda urbo en la centro de la duoninsulo, tre interesa el turisma vidpunkto, ĉar, kiel mi tiam komentis, ĝi elstaras kiel la teatrurbo, pro la konservado de malnova teatro kaj la organizado de ĉiujara festivalo pri tiu arto.

Ĝuste pri teatro temos kelkaj el la eroj de la kultura programo, kiel oni povas jam legi en la alvoko lanĉita de la poeto Miguel Fernández en la retejo de Hispana Esperanto-Federacio. En ĝi eblas legi ankaŭ pri la omaĝo pretigata por celebri la dudekjariĝon de la Ibera Skolo de literaturo, pluraj el kies membroj akompanos la kongresanojn dum tiuj tagoj.

Pri la ceteraj programeroj eblas legi en la invito kiun la organizantoj publikigis en la sama retejo. Ni havos muzikon, interalie kun la nemalhavebla partopreno de Kaj Tiel Plu, kinon, prelegojn, atelierojn, ludojn, debatojn kaj multon pli.

Ankaŭ meritos la vojaĝon la turisma programo, ĉar oni povos koni ne nur la urbon mem, tre vizitindan, sed ankaŭ la regionon de Manĉo, kun la famaj donkiĥotaj ventmuelejoj. Por naturamantoj, ekzistos postkongresa ekskurso, iom surpriza konsiderante la eksteran bildon pri seka Kastilio, en la naturan parkon duonmarĉan proksiman al la urbo.

Mi mem gvidos aŭ partoprenos iujn erojn. Sed mi ne rakontu multe pri ili. Pli bone, venu ĝui la renkontiĝon. Eĉ en la ekstrema kazo ke la etoso estu duone tiel amikema kiel dum la lasta renkontiĝo tie okazinta, la vojaĝo jam valoros la penon.

Kiel estas vaste konate, en tiu ĉi jaro 2012 ni festas gravan datrevenon, la 125-an jariĝon de nia lingvo. Mi esperas ke ĉiuj ni sukcesos trovi manierojn festi la jariĝon mem, kaj eble vi jam kontribuas al la agadoj kiujn ĝenerale landaj kaj lokaj asocioj komencis pretigi.

En Hispanio ni provos, pere aŭ helpe de Hispana Esperanto-Federacio, iom profiti la daton por disvastigi la lingvon. Kaj la unua eksterreta paŝo ĵus komenciĝis: de la 1-a de marto eblas viziti ekspozicion pri la nuntempo kaj la kulturo de nia lingvo en kulturcentro meze de Madrido, la Centro Cultural Buenavista.

Pri la ekspozicio mi jam rakontis antaŭe, ĉar ĝi utiligas la panelojn pretigitajn de HEF por la datreveno de Zamenhof. Kvankam ĝi jam estas vizitebla, ni organizos formalan inaŭguron la lundon 5-an de marto, je la 18:30, per prelego pri nia lingvo, kiun mi mem esprimos per la titolo “La fenomeno esperanto”.

Se vi loĝas en Madrido, ne hezitu veni. Mi esperas ke ni pasigos bonan momenton en kvazaŭ familia etoso, kaj ke ni povos konvinki vizitantojn ke Esperanto plu junas post tiom da jaroj.

Este año 2012 se cumple un importante motivo de fiesta en el mundo del esperanto, el 125 aniversario de la publicación del libro que daba a conocer esta propuesta de lengua internacional. El 26 de julio será, por tanto, el cumpleaños del esperanto.

Durante el año está previsto celebrar el evento a lo largo de todo el mundo. En España se ha preparado una campaña específica, cuyas primeras actividades comienzan este mes. En concreto, desde el día 1 puede visitarse una exposición sobre la cultura y la realidad del esperanto en un centro cultural de Madrid, el C.C. Buenavista, en pleno barrio de Salamanca y muy cerca de la Plaza de Toros.

La exposición es básicamente igual a la que ya describí hace unos meses, cuando tras su paso por varias ciudades españolas también se acercó por Alcorcón. Aunque ya se puede visitar, organizaremos un acto de inauguración el lunes 5 de marzo, sobre las 18,30, con una charla que daré yo mismo, con el título de “El fenómeno esperanto, 125 años de una lengua diferente”.

Nos vemos allí. Creo que merece la pena descubrir un idioma bastante desconocido, que lleva 125 años comunicando más de los que los medios convencionales quieren hacer creer.

Antaŭ ĝuste tri jaroj, mi verkis artikolon en mia blogo en Ipernity, pri fenomeno kiun mi pleje malamas: tiomaj filmoj kiuj teorie intencas disvolvi kontraŭrasisman mesaĝon, sed faras tion per blankulaj ĉefrolantoj. Tie mi menciis plurajn el ili, komencante per la plej malnova “Mortigi najtingalon” (“To kill a Mockingbird”), kiun mi ja pardonas pro ĝia antikveco, kaj pro ĝiaj filmaj kvalitoj. Sed tio estas malpli pardoninda en pli novaj filmoj, kiel “Australia”, kiu ĝuste kaŭzis la verkon de tiu iama teksto.

Nun mi eksciis pri alia pli ĵusa ekzemplo: la tre sukcesa kandidato al la oskar-premio, “The Help”. Ĝi ŝajne kondamnas la rasismon en la sudo de Usono dum la apartismaj tempoj, sed, jen denove, pere de la okuloj kaj la travivaĵoj de juna blankula bonkorulo. Ne mirinde ke iuj nigrulaj historiistoj kritikis ĝin aŭ ke la apuda afiŝo ĝin mokas.

Ĝi estas unu el tiuj tipaj antaŭjuĝoj kiujn Holivudo daŭre flegas, kiel bone rimarkis la humura retejo Cracked.com en trafa artikolo pri la kutimaj trukoj de tiu industrio, kun pluaj ekzemploj kiujn mi ne estis menciintaj.

Permesu do ke mi eĉ ne faru la penon iri spekti la novan filmon, eĉ se ĝi fariĝas oskar-premiita. Eble mi estas maljusta, sed mi malamas tiajn hipokritecojn.

Está decidido, ya hay una película de este año que no voy a ver, aunque le den el Óscar. Y eso que es una de las mayores candidatas, y le acaban de conceder varios premios, entre ellas el dedicado a la mejor película en los premios anuales del sindicato de actores estadounidense. Me estoy refiriendo a «Criadas y señoras» (en el original, «The Help»). Y es que no me gustan las películas hipócritas.

«Criadas y señoras» es el último caso de un fenómeno que ya denuncié hace algún tiempo, en mi otro blog en esperanto: el de las películas presuntamente progresistas, anti-racistas, que se traicionan a sí mismas focalizando su atención en protagonistas blancos, de forma que las que los buenos sentimientos mostrados se contradicen con el propio punto de vista del que parten. En este caso, la acción está focalizada en el Sur de los Estados Unidos, en la época de la segregación de los negros, pero la historia gira alrededor de la protagonista blanca. No me extraña que algunos negros la hayan criticado y que el póster de al lado haga burla del tema: me parece una vergüenza.

El problema es que, como digo, no es la primera vez que ocurre. Hollywood lo hace continuamente. Así que me voy a copiar a mí mismo, para mencionar algunos ejemplos.

Mi anterior texto lo escribí tras ver “Australia”, una película filmada cuando Nicole Kidman estaba en lo alto de su carrera, y que gozó de un enorme éxito de taquilla. En ese, la trama se plantea como una defensa de los aborígenes de las Generaciones Robadas, pero al final tal denuncia queda como un subproducto en una historia de amor de dos australianos blanquísimos.

No es un fenómeno aislado. Cuando Hollywood decide criticar el racismo contra los negros recurre a abogados blancos (“Matar a un ruiseñor”), a policías blancos (“Arde Mississippi”) o a periodistas blancos (“Grita libertad”).

Es el caso también de algunas de esas películas en las que los indios son los buenos, pero no tanto que puedan ser los protagonistas. Es más, al parecer ni siquiera pueden ser el amante del protagonista, como en el caso de “Bailando con lobos”, el filme más hipócrita de la historia, en el que Kevin Costner puede ser amigo de los pieles rojas, pero tiene que encontrar una india de origen rostro pálido para que se desarrolle la inevitable historia de amor.

Puede incluso ocurrir, como en “El año que vivimos peligrosamente”, que no sólo sean blancos los protagonistas, sino incluso el actor que representa al nativo del país.

Ello no obsta para que en ocasiones el filme pueda ser una obra maestra, cuando la calidad del director, o la complejidad de la historia lo permiten (y en mi opinión algunas de las citadas lo son).

Pero quien quiera observar la diferencia entre escoger uno u otro punto de vista, puede ver dos de las películas más famosas sobre la guerra de Argelia, “La tortura” (“La question”) y “La batalla de Argel”. Donde en la primera los protagonistas son los franceses buenos, en la segunda lo era el propio pueblo argelino. La primera era una película bienintencionada. La segunda es, aún hoy, una gran película.

Tras mi anterior texto, he visto varios casos más, algunos de ellos en un artículo de Cracked.com sobre prejuicios de Hollywood. Aunque se trata de una web humorística y a veces algo bestia, da en el clavo en este y otros habituales trucos de la industria cinematográfica: no sólo que debe haber blancos buenos para que las películas con conflictos raciales funcionen en la taquilla, sino que las mujeres fuertes tiene que morir a media película, o Julia Roberts no puede ligar con un negro aunque todo el desarrollo de la película lo requiera.

Ya sabemos que Hollywood tiene tanto poder que puede hacer lo que quiere. Pero que no nos haga pasar por progresivo lo que es puro mainstream.