Arĥivoj / Archivos de » politiko «

Revolucia antologio

9 Agosto 2013 19:44

Dum pasinta semajno disvolviĝis en Madrido la kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda. Mi tre kontentas ke oni elektis tiun ĉi urbon, unuafoje en la historio de SAT, kaj nur bedaŭras ke eble anonco pri alta varmo detenis iujn veni al ĝi, kaj do la ĉeesto estis multe malpli granda ol meritis la loko, la programo kaj la organizado. Nur iom pli ol cento da samideanoj aliĝis, kio troviĝas klare sub la nombro adekvata por tia riĉa programo.

Mi mem ne povis partopreni tiom kiom mi estus ŝatinta. Iom koincidaj familiaj cirkonstancoj malhelpis partoprenon en pluraj programeroj. Tamen, la kulturan parton mi grandparte gustumis, kaj eĉ iom rolis en ĝi. Mi do ĉeestis plurajn prelegojn (tradiciajn kaj peĉakuĉajn), partoprenis la koncerton de JoMo (estas mirinde kiel unu homo kapablas disvolvi kaj elsendi tian energion), ĝuis duan version de la spektaklo “Vivu la teatro!” (post simila okazigo en la Hispana Kongreso de Almagro) aŭ spektis filmojn (la mallongan “Mondcivitanoj”, nun spekteblan ankaŭ en la reto, aŭ la SATan “Esperanto”).

Multajn el ili oni filmis, kaj do, kiel tre bone atentigis kaj porpledis nia amiko Liven Dek en laborsesio dum la kongreso, ili ne perdiĝos en la fadanta memoro de la partoprenantoj. Mi esperas iom post iom informi pri la sinsekva apero de la filmetoj, kiujn Miguel jam pretigadas.

La unuajn ekrigardu jam en la SATeH-ejo. Ekzemple la prezento fare de Gary Mickle de la reeldono de Du klasikaĵoj pri Sennaciismo, tre interesaj por renkonti alian vidpunkton pri esperantismo, ne tiom menciata en la ĝenerala fluo de la debatoj en nia movado.

Sed la plej permanentan frukton de la Kongreso povus konsistigi la eldono de revolucia literatura antologio. Poezio: armilo ŝargita per futuroRevolucia en senco strikta, ĉar ĝin formas verkoj el la engaĝita, progresema, plejofte ja politikrevolucia poezio ĉefe el hispania deveno. Ĝin eldonis la asocio SAT-en-Hispanio, kaj la baza kompilinto kaj tradukinto (oni ja povus diri la aŭtoro) estas la iberskola poeto Miguel Fernández.

La libro enhavas pecojn de Federico García Lorca, Rafael Alberti kaj aliaj verkistoj de la t.n. Generacio de 1927, kaj ankaŭ postaj poetoj kiel Miguel Hernández, León Felipe aŭ Gabriel Celaya, el unu el kies versoj estas elprenata la titolo “Poezio: armilo ŝargita per futuro”. Miguel mem deklamis partojn de la libro, en sia kutima verva kaj emociiga stilo, kaj tiun vi certe povos gustumi baldaŭ videe. Dume, oni povas antaŭfrandi ilin profitante la antaŭanoncon kiun li faris dum la pasinta hispana kongreso en Zaragozo.

La verko ja estas impona, kun pluraj centoj da poemoj, kaj klarigaj notoj kaj enkonduko. Mi ne scias ĉu la distribuado estos facila, sed mi rekomendas ke vi ĝin serĉu kaj gustumu.

Fine, mi devas nepre mencii la personan flankon de la kongreso. Estis plezure trovi kaj retrovi novajn kaj malnovajn amikojn. Ĉiukontinentajn (jes ja, alvenis kongresanoj el ekzakte  ĉiuj mondopartoj) kaj ĉiuaĝajn (ja jes, revenis mirindaj veteranoj, sed ankaŭ tre laboremaj kaj agademaj junuloj). Espereble ni trovos novan ŝancon, venontjare en Bretonio. Kaj dume dankon al Pedro, Kani, Miguel kaj la ceteraj, pro la giganta laboro farita.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (1) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Kiu komprenas la okcidentan politikon en Sirio?

26 Mayo 2013 18:47

Dum tiuj ĉi lastaj tagoj ĉefpaĝis terura novaĵo el la civila milito en Sirio, kie militulo fortiras kaj mordas la koron de malamiko. Kio surprizis iujn en Eŭropo estas ke la aŭtoro de tiu krimo estis unu el la bonuloj. Nome, komandanto de unu el la grupoj apogataj de la okcidentaj potencoj. Ĉu ekzistas iu, kiu tion komprenas?

Eble oni povus diri, ke ĉi tiu estas sovaĝa, nekontrolita unuopulo, ne reprezentanto de la opozicio. Povas esti, sed eĉ se oni forgesas tiun ĉi epizodon, ŝajnas al mi ke la tuta koncerna politiko de Usono kaj Okcidenta Eŭropo, kun la kompliceco de Israelo, aspektas sensencaĵo. Ŝajnas, ke ni lernis nenion de la fiaskoj kaj eraroj de la invado de Irako: la etna purigado, la apero de simile aŭtoritatemaj povoj, la kresko de religiaj maltoleremoj, la ekonomia katastrofo, la socia diseriĝo. La samo okazas en Sirio, kun la apogo de tiuj kiuj devus scii pli bone. La unuan fojon oni povus argumenti pri nescio, nun ne plu.

Ke la solaj kiu profitos el la situacio estos la fundamentistoj, tio estas apenaŭ debatinda. Kaj ne diru al ni, ke temas pri apogo al demokratio: ĉi tiu argumento estas nedefendebla, kiam la ribeluloj estas armitaj de la ĉegolfaj monarkioj, kaj speciale de la registaro de Arabio, la plej subprema reĝimo el la mondo (kaj kiun mi tute rifuzas nomi Saud-Arabion, same kiel mi konsiderus absurde ke Hispanio estus konata kiel Burbona Iberio).

Mi ne volas lekcii homojn, kiuj certe konas pli bone la tutan areon, sed almenaŭ mi povas diri ke neniu devus esti surprizita. Je la komenco de la konflikto mi mem komentis en tiu ĉi blogo pri la graveco de etnismo, kaj antaŭanoncis la danĝerojn de la tiam komenciĝinta konflikto, baziĝinte sur la sperto de similaj situacioj. La duon-monarkia reĝimo de Asad tre certe estas subprema, sed ĝi ne povas esti simple neglektata, sendepende de la komplekseco de siria socio.

Mi ankaŭ ne kuraĝas proponi solvojn, pro la sama kialo, kvankam mi suspektas ke la iniciatoj de la ĉina kaj rusa registaroj estas en ĉi tiu kazo multe pli realismaj ol tiuj el la eŭropanoj, kiuj ŝajne estas gvidataj de la inercio agi simple kiel apogi de la politiko de Usono, dum tiu ĉi simple deziras aserti sian gvidan statuson. En la fino mi suspektas ke ĉio ĉi estas nur grandega ŝakludo, kie ĉefrolas kalkuloj rilate Iranon, petrolon kaj aliajn similajn aspektojn, dum la siria popolo estas ludata kiel nura marioneto.

Iam ni okcidentaj civitanoj devus reagi, kaj klare demandi al niaj gvidantoj: ĉu ne estas alia vojo?

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Eŭropa Kontraŭfaŝisma Manifesto

7 Marzo 2013 19:35

Eblas jam legi rete la version en Esperanto de la ĵuse diskonigita Eŭropa Kontraŭfaŝisma Manifesto. Temas pri iniciato lanĉita je eŭropunia nivelo, sub la elano de la koalicio Syriza, devenanta el lando, Grekio, kie novnazia movado, Ora Tagiĝo, sukcesis enradikiĝi en la politika panoramo, kaj minace antaŭeniras. La Manifesto, kaj la Movado kiun oni organizas ĉirkaŭ ĝi, estis ĝis nun pli diskonigita en Hispanio, kie ĝi prezentiĝis publike antaŭ kelkaj tagoj, en centra madrida kulturcentro (la sama kie ni plurfoje legis pecojn de Donkiĥoto en Esperanto), kaj kun la apogo de kelkaj sufiĉe konataj intelektuloj kaj politikaj aktivuloj.

Mi taksas la iniciaton treege grava. Kiel mi jam plurfoje komentis en tiu ĉi blogo (ekzemple tie ĉi, sed ĉefe en la hispanaj blogeroj), antaŭvidebla konsekvenco de la nuntempa eŭropa ekonomia krizo estos la rifuĝo en la grupon, la kresko de naciismo kaj rasismo, kaj la morala mizero. Logoo de la Kontraufashisma ManifestoEn batalo de ĉiuj kontraŭ ĉiuj, la grupo donas forton, eĉ se longperspektive la rezulto estos katastrofo por la tuta socio. Necesas do pretigi ilojn por haltigi tiujn tendencojn kaj direkti la koleron de la subpremitoj kontraŭ la verajn kulpulojn, kiuj certe ne estas tiuj kiujn novnazioj akuzas. Ke tion oni provas fari eŭropskale des pli dankindas kaj aprobindas, ĉar nur je kontinenta nivelo la agado montros adekvatan forton.

Mi nur havas unu kritikon al la iniciato, almenaŭ al la maniero kiel oni prezentis ĝin en Hispanio: la movado devas esti vere popola, kaj gvidata de la subprematoj mem. Lanĉi ĝin sub la publika bildo de grupo de intelektuloj montriĝos miaopinie grava strategia eraro. Fakte, la granda altiro de la novfaŝismo direktiĝas ĝuste al la plej malalta tavolo de la laboristoj kaj aliaj popolanoj, al kiuj oni promesas protekton en la grupo. En pluraj landoj, estas tiuj subprematoj, kiuj nutras la rangojn de la ekstremdekstraj partioj, en subita ŝanĝo de politika sinteno, eble ĉar ili pensas ke la iamaj progresemaj partioj, sindikatoj kaj movadoj tro fokusiĝis en flankajn alternativajn postulojn, kaj forlasis la lukton por soci-ekonomia justeco. Ili do ne sentos sin speciale reprezentitaj de kontraŭfaŝisma movado, se ili interpretas ke temas pri afero de intelektuloj kaj mezklasanoj.

Ĉiukaze, tiu kritiko direktiĝas nur al la maniero en kiu oni prezentis la movadon en unu aparta lando. Restas tempo por ke la organizota movado alprenu alian bildon, kaj la lastaj provoj en diversaj landoj ŝanĝi la politikan panoramon prezentas multajn ŝancojn por renovigi la politikan panoramon, kaj specife la kontraŭfaŝisman lukton. Mi ne konas la planojn por diskonigi la iniciaton en aliaj urboj, sed mi pensis ke Esperanto ja povas ludi rolon en tiu kunordigo, kaj specife en la havigo al ĝi de tiu popola desuba perspektivo. Jen kial mi proponis tiun tradukon, kiun la retzorgantoj rapide akceptis, kaj jen kial eblas nun eĉ rekte aliĝi al la kampanjo rekte sub tiu esperanta versio. Nur mankas ĝin pli disvastigi. Ĉar se esperantistoj ne emas lukti kontraŭ naziismon, kiu tion farus?

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Aŭtoro / Autor: Tonyo



El Burgoso al la mondo

11 Noviembre 2012 22:26

Kiel mi anoncis en pasinta blogero, la liberecanaj rondoj plu moviĝas rilate al Esperanto. Kaj tre eble, la iniciatoj povas forte kreski dum venontaj monatoj. Nome, la sekcio de la sindikato CGT en Burgoso organizis dum tiu ĉi pasinta semajno serion da konferencoj pri nia lingvo, kiu akompanis ekspozicion de nun vojaĝontan al aliaj urboj de Hispanio.

CGT, aŭ Ĝenerala Konfederacio de la Laboro, estas minoritata hispania indikato, kiu devenas el la anarĥiista tradicio. Fakte, ĝi formiĝis post splitiĝo disde la pli tradicia CNT, Nacia Konfederacia de la Laboro, baze ĉar la CGT partoprenas la sindikatajn balotojn ene de la entreprenoj. Ambaŭ tre pozitive rilatas al Esperanto, kaj ne malofte publikigas artikolojn en siaj revuoj. CGT havas konstantan rubrikon en aŭ pri Esperanto en sia reta revuo “Ruĝa kaj Nigra”, ĝia katalunia sekcio aprobis antaŭ du jaroj klaran rezolucion favore al nia lingvo, kaj antaŭ kelkaj tagoj ĝi pretigis eĉ esperantan version de la video eksplikanta la kialojn por la ĝenerala striko kunvokita por venonta merkredo en Hispanio.

La ekspozicio nun inaŭgurata enskribiĝas en serio pri la kulturoj de la libereco en la iberia anarĥiismo. La unua tia ekspozicio estis pretigita antaŭ tri aŭ kvar jaroj, temis pri liberecanaj pedagogioj, kaj ĝuis bonan sukceson en tiu medio.

La nuna pri Esperanto konsistas el dudek paneloj, homaltaj kaj plenaj je informoj, pri la lingvo mem, pri la historio, la anarĥiisma kaj ĝenerale laborista tradicio, kaj pri la uzo de la lingvo fare de la povo kaj la potenculoj. Ĝi kompreneble videbligas ideologian vidpunkton, sed entute ĝi estas sufiĉe interesa por la ĝenerala publiko, ne nepre anarĥiisma. Ankaŭ la katalogo (el kiu oni povas vidi tie ĉi specimenon) estas ege bonkvalita.

La tuton pretigis tre interesa kaj promesplena grupo de esperantemaj anoj de la sindikato en Burgoso (Burgos, la iama ĉefurbo de la malnova Kastilio, kulture alloga urbo, trairata de la Jakoba Vojo). Kelkaj el ili jam organizis atelieron por lerni nian lingvon, sed ilia nivelo estis ĝis nun modesta. Certe tiu ĉi iniciato taŭgos por firmigi la grupon kaj la agadon en tiu urbo.

Afiŝo de la Liberecana Semajno en BurgosKiel dirite, krom la ekspozicion, ili organizis serion de konferencoj dum la tuta semajno. Ĝi ĝuis bonan partoprenon kaj intereson. Mi mem partoprenis la vendredan fermon per prelego pri la nuno kaj estonto de la lingvo. Mi provis malmunti diversajn mitojn pri Esperanto, kaj montri al la publiko ke temas pri tute vivanta lingvo kaj movado, eĉ se por multaj tio ne evidentas.

Mi ankaŭ substrekis la pluralecon de la komunumo. Mi tion provas fari ofte, ne nur en tiu ĉi blogo, sed ankaŭ en personaj prezentadoj. Multaj homoj en Hispanio suferas la antaŭjuĝon ke Esperanto estas afero de anarĥiistoj, aŭ ĝenerale de maldekstruloj, aŭ ili pensas pri homoj engaĝitaj al novaj sociaj movadoj. Tio povas altiri multajn, sed ankaŭ limigi la varbadon, kaj ĉefe oni riskas ke tiuj estontaj esperantistoj seniluziiĝu kiam ili trovas ke ne nepre la jamaj movadanoj kundividas iliajn proprajn vidpunktojn. Fakte, tio ĵus dramece okazis antaŭ kelkaj semajnoj, kiam la grupo atinginta tiun notindan sukceson en TED, pri kiu mi rakontis antaŭnelonge, post serio da miskomprenoj kun loka grupo, ŝajne abrupte forlasis nian lingvon kaj eĉ ekkreas sian propran. Tial, mi preferis tion substreki ankaŭ en mia prezentado antaŭ liberecanoj, eble eĉ insiste, por ke neniu ricevu ŝokon ĉe konstato pri la reala Esperantujo.

Kiel dirite, la agado de la sindikato ne finiĝas tie ĉi. La ekspozicio baldaŭ ekvojaĝos. Eble en iuj lokoj oni povos ankaŭ komplementi per simila prelegado, je kiu mi esperas ke HEF kaj la ceteraj asocioj povos kontribui. Se al tio aldoniĝas la baldaŭa okazigo de la SAT-kongreso en Madrido, eble ĉio povas konspiri por ke la liberecanaj rondoj, eĉ se nun pli minoritataj, reprenu la ligitecon al Esperanto, iam karakterizintan tiun movadon.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (1) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



La scienco naciista

27 Mayo 2012 17:08

Certe legantoj eksterhispaniaj jam legis kaj pli-malpli konas pri la ekonomiaj problemoj en tiu ĉi lando. Alta senlaboreco, precipe ĉe junuloj, forta deficito, bankaj riskoj, ĝenerala prihakado de la ŝtataj buĝetoj, ktp. Plejmulto certe legis pri diversaj popolaj protestoj, kiuj fariĝis sufiĉe amasaj antaŭ kelkaj tagoj, pro la datreveno de la movado konata kiel la 15-M (pro la protestoj de la 15-a de majo pasintjara) aŭ la “indignuloj” (se vi sekvas min en Tŭitero, vi jam scias ke eĉ esperantistoj kunpartoprenis)

Eble kelkaj demandas sin kial homoj protestas se jam klaras ke necesas buĝetaj reformoj. La publikaj institucioj suferas pro grandaj ŝuldoj, kaj do devus entrepreniĝi reduktado de la elspezoj. Ĉu eble hispanianoj ne konscias pri tio?

Mi deziras tie ĉi defendi la tezon, ke ne Hispanio travivas ekonomiajn problemojn, sed ke suferas (la) individuaj hispanianoj.

Ekonomiko estas stranga scienco, kiu miaopinie tro fokusiĝas pri nacioj kaj ŝtatoj. Unue mi akceptu ke temas pri scienco. Mi havas dubojn pri tio kiam mi legas tekstojn, precipe analizojn kaj prognozojn, de ekonomikistoj en gazetaro kaj publikaj paroladoj, sed mi pretas koncedi ke veraj ekonomikistoj ne tiom simpligas aferojn kiel tio aspektas en la amaskomunikiloj. Kion mi tamen plurfoje observis estas ke ĝi estas naciista scienco.

Ne nur en tiaj publikaj medioj, sed eĉ en pli specialiĝintaj verkoj, ilia ĝenerala fokuso, kiu ofte aperas tiel banala ke ili eĉ ne rimarkas ĝin, estas la teritoria kaj administra organizado. Ili ja povas studi la efikojn sur la individuojn, sed la veran mezuron de ilia sukceso konsistigas la rezulto de la kolektivaj variabloj. Se la ĝenerala ekonomia kresko de la lando estas sufiĉe granda, apenaŭ gravas ke la diferencoj ene de la komunumo plivastiĝis aŭ ne.

Mi pretas akcepti ke plejmulto ne faras tion pro ia perversa kialo. Simple, tio sencas en multaj okazoj. Kaj mi ankaŭ ne neas ke en komplikaj socioj, kie ŝtato havas fortan influon en la ekonomio (kion mi cetere favoras), la ĝenerala publika bonfarto dependas de komunaj politikoj. Sed fokusigo en tiaj tutŝtataj aŭ naciaj aŭ regionaj vidpunktoj, kaŝas la dividon ene de la lando, kaj la relativan suferon de ties civitanoj.

Do, mi estas jam laca legi pri la problemoj de Grekio, pri la karaktero de la italianoj, pri la sufero de Portugalo. Por alilandanoj tio estas pli facila, ĉar tio forigas demandojn pri aliaj kaŭzoj, kaj maskas la riskojn super propra lando. Do, ne mirindas ke eĉ en Hispanio multaj homoj uzas tian argumentadon por alies problemoj, kaj mi legas similajn frazojn en eksterhispaniaj gazetoj, retejoj kaj forumoj, kiam ili komentas pri problemoj en mia lando.

Tamen, mi rifuzas paroli pri la problemoj de Hispanio, kiam mi senpere konstatas ke la problemoj falas tute malsimetrie super ĉiujn hispanianojn. Ekzemple: nuna registaro entreprenis kampanjon por redukti la elspezojn dediĉatajn al instruado kaj sanservoj. Tiu hakado falis sur la publikajn buĝetojn, sed neniel tuŝis la subvenciojn ricevatajn de la privataj servoj, kio nun multe fortigas tiun veton por privata edukado, tute subvenciata laŭ nuna sistemo, kaj dominata de katolikaj institucioj. Mi povus multigi la ekzemplojn, sed jen la lasta skandalo kiun ni suferas: la helpo al banko, antaŭe ŝparkaso privatigita, kiu pli ol duobligas la ŝparojn atingitajn en tiuj publikaj servoj.

Ĉiuj civitanoj de Hispanio konscias pri la ĝeneralaj problemoj. Ankaŭ la kaŭzo estas relative klara: la troa fokusigo dum lastaj jaroj en konstrua sektoro, kiu tro ŝveliĝis, super prudenta mastrumado. Sed eĉ se ĉiuj akceptas neceson alfronti kelkajn komunajn minacojn, multajn komencas ĉagreni la evidenta maljusteco de la relativaj postuloj falantaj super la civitanojn. Dum plejmulto el ni regule kaj honeste pagas niajn impostojn, la homoj kiuj fraŭdis dum lastaj jaroj estas pardonataj kondiĉe ke ili pagu pli malgrandan elcentaĵon. Dum reduktiĝas la sociaj helpoj por malriĉuloj, la elspezoj de la Reĝa kortumo preskaŭ restas senŝanĝaj (kaj la indigno povas eĉ kreski kiam ni ekscias pri la skandala konduto de la tuta familio, inklude de la ĉasado de elefantoj en rezervejoj de Bocvano!)

Jen kial, malgraŭ konscio pri la ĝeneralaj problemoj, ne mankas protestoj. Eĉ pli: por mi estas surprize ke la protestado ĝis nun estas relative milda. Parte pro timo, aŭ pro neklara konscio pri eblaj solvoj, aŭ pro divido inter la suferantoj, aŭ pro manko de socia organizado, aŭ pro la mildigo de la suferado danke al la forta familia teksaĵo ĉilanda, estas surprize kiom pacaj la manifestacioj estis ĝis nun, kaj kiom malmulte minacaj ili montriĝis por la aŭtoritatoj. Sed mi suspektas ke tiu indignado estas kaŝata de la surfaco, kaj povus eksplodi per ajna subita fajrero.

Fakte, unu el la kutimaj manieroj de la aŭtoritatoj dampi la ĝeneralan malkontenton estas plikreskigi la naciistan, patriotisman aŭ simple grupisman tendencon. Se vi kulpigas la grekianojn, vi jam havas propekan kapron. Tie ĉi en Hispanio, ne mankas reciproka kulpigo de centra registaro al regionoj,  aŭ inverse, aŭ de unu regiono al alia. Lastatempe, subtenantoj de la centra registaro eĉ provis trovi patriotismajn temaron, revivigante aferojn kiel sopiro al reakiro de Ĝibraltaro, aŭ kulpigo al eksterlandaj komunikiloj. Kelkfoje iuj tavoloj provas kanaligi la ĉagrenon kontraŭ la enmigrintojn, bonŝance ĝis nun kun malmulta sukceso, sed mi suspektas ke, kiel okazis en Grekio, oni provos tion intensigi. Ĝis nun, ĉiuj ĉi manovroj ne montriĝis aparte sukcesaj, sed ili ankaŭ ne ĉesas.

Ĉiukaze, atentu pri la estontaj okazaĵoj. Ĉar la eksplikoj pri nacioj kaj ŝtatoj estas nur kurteno, kaj tre probable tiaj problemoj povas atingi individuojn en viaj landoj, eĉ se ili ankoraŭ ne alvenis al vi, dum la grandriĉulojn ĉiulandajn apenaŭ tuŝos la politikoj entreprenitaj de iliaj lakeoj en registaroj. Tiam tutmonda kunbatalado necesos.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (1) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



La 15a de oktobro, por tutmonda ŝanĝo

13 Octubre 2011 23:01

La movado por tutmonda ŝanĝo, kiu kunvokis manifestaciojn en la tuta planedo por la 15-a de oktobro, jam havas sian manifeston tradukitan al Esperanto. bildo de la movado de la 15a de oktobroVi povas legi unu version en la retejo de SATeH. Ankaŭ en tiu de SAT, kie estas troveblaj ankaŭ aliaj materialoj pri tiu iniciato, kiu iamaniere havis siajn radikojn en la movado de la 15-a de majo en Madrido.

En tiu ĉi urbo antaŭvideblas granda rolo de la koloro verda; ne nur ĉar kelkaj amikoj probable tie renkontiĝos, sed ankaŭ la verdo estas la simbolo de la protestoj kiuj en la lastaj semajnoj multobliĝis en la madrida regiono, pro la drastaj tranĉoj en la buĝeto de edukado kiujn aplikis la tre dekstrema regiona registaro. La instruistoj, sed ankaŭ lernantoj, gepatroj kaj aliaj tavoloj de la socio plu protestadas, kaj uzis t-ĉemizojn kun verda koloro kiel flago kontraŭ tiu brutala atako de ideologoj, kiuj evidente preferas favori la privatan edukadon.

Tiu estas nur unu ekzemplo, kiun mi komentas ĉar ĝi rekte tuŝas mian familion. Sed multiĝas la ekzemploj, en Hispanio kaj aliloke. En Katalunio estas la sanservoj, en tuta duoninsulo la laboraj rajtoj, dum oni dediĉas milionojn da eŭroj al la pago de ŝuldoj de la bankistoj, en maljusta fiska reĝimo.

Fronte al la serĉado de individuaj aŭ naciaj solvoj, mi ĝojas ke ĉifoje la kampanjo kunvokiĝis tutmonde. Ĉu ankaŭ vi partoprenos viaurbe?

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (2) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Iamaj vaskaj esperantistaj regintoj

7 Octubre 2011 23:23

Hodiaŭ oni celebris en Eŭskio diversajn instituciajn omaĝojn pro la 75-a datreveno de la unua vaska registaro, kiu ĵuris siajn respondecojn alian 7-an de oktobro, iom post la komenciĝo de la hispana intercivitana milito. Kaj kvankam mi jam en aliaj okazoj komentis tion ĉi, mi ne rezistas la tenton fari malgrandan personan omaĝon al la du esperantistoj kiu partoprenis tiun ĉi registaron: la socialistoj Juan Gracia kaj Santiago Aznar.

Juan Gracia Colás estis konsilisto pri Socia Agado, kaj havis meritplenan laboron por la protekto de la popolanaro, kaj specife de la rifuĝintoj kaj la infanoj. Pri li mi sufiĉe longe parolis dum la Eŭropa Kongreso de Bilbao en 2004, kaj do, mi preferas ligi rekte al la teksto de la konferenco.

Santiago AznarSantiago Aznar Sarachaga, aktiva sindikatisto, estis konsilisto pri Industrio. Pri li mi malpli parolis dum tiu kongreso, sed jam skribis pri kelkaj detaloj de lia vivo kaj lia esperantisteco en alia teksto de la antaŭa blogo.

Mi estas iom kritika pri diversaj agadoj kaj tendencoj de tiu registaro. Ili ne ĉiam helpis la komunan bataladon kontraŭ la faŝismo, preferante disvolvi propran politikon, celantan memdisponon kaj memasertadon, kiu en la fino ne evitis komunan kolapson. Sed pri la meritoj de niaj samideanoj apenaŭ neniu havas ian dubon, pro iliaj klopodoj en tre malfacilaj cirkonstancoj. Tre probable, helpis al ili tiu forta volonto, kiun laboristoj tiutempaj havis por supervenki siajn malavantaĝojn. Ne mirinde ke ili volis lerni, kaj ke por ili Esperanto estis maniero eliri el la mallarĝaj limoj, kiujn la edukado kaj la klasaj devigoj celis trudi al la laboristoj.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (2) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Demokratio kaj etna purigado

25 Septiembre 2011 23:20

Dum lastaj monatoj, en la pritraktado de la pordemokratiaj movadoj kaj revolucioj en la araba mondo, unu afero aperis foje en la novaĵoj, sed plejofte kiel marĝena kaj simple bedaŭrinda flankefiko: la mistraktado de minoritatoj. Tamen, ŝajnas al mi ke temas pri kerna konsekvenco, kies neglekto povas konduki al malbona kompreno de la fenomeno, kun negativaj efikoj se mise pristudata.

Oni emas pensi ke por minoritatoj, ĉu etnaj, religiaj aŭ eĉ klasaj, diktaturoj efikas negative, kaj ke moderna kaj demokratia reĝimo solvas konfliktojn pli efike. Mi suspektas ke tre ofte la inverso estas ĝuste vera. Diktaturoj povas mastrumi tiajn konfliktojn, eĉ se per maljustaj rimedoj, tiel ke ili ne alvenas al la surfaco, kio ne signifas ke ili longtempe solvas ilin. Tamen, demokratio, kiel regadsistemo de la majoritato, ja povas forte damaĝi la anojn de minoritatoj, kaj provoki la akrigon de la konfliktoj, foje ĝis la rando de malaperigo de tiuj tavoloj.

Jam diversaj aŭtoroj rimarkigis ke la naciismo, kaj eĉ la nacioj, kontraŭe al ofta misreprezentado, estas fenomeno moderna, ofte ligata al la fortigo de la civila socio, la partopreno de la amasoj en la socia vivo, kaj la kreado kaj fortigo de la demokratioj. Tiu estigo de nacioj estas la emocia parto foje bezonata en la kreado de moderna socia strukturo. Kelkaj analizoj publikigitaj ekzemple de la sociologo Ernest Gellner fascine priskribas kaj analizas tiun teorion.

Jen kial foje la demokratiigo kaŭzas la homogenigon de la socio, malaperigante la forte fasonatajn diferencojn en lingvoj, moroj, religioj, ktp, kaj ofte kreante unu solan komunan tradicion. En multaj kazoj tio okazas per pli malpli pacaj metodoj, sed en aliaj kazoj aperas tiu abomeninda fenomeno, la etna purigado.

Alia sociologo, Michael Mann, verkis antaŭ nelonge libron en kiu li aludis tiun fenomenon, jam en la titolo per la nomo: “La malhela flanko de la demokratio” kiel li konsideras la etnan purigadon. De li mi prenis tiun unuan ideon, ke tre ofte ĝuste la demokratio povas kaŭzi aŭ pligravigi la konsekvencojn de tiu etna aŭ religia konflikto. Kaj do, ke la fenomenoj kiujn ni vidis kaj vidas lastatempe en la araba mondo ne estas flankaj efikoj, sed tre antaŭvideblaj problemoj kiujn regantoj kaj studuloj devas konsideri.

Nigruloj enprizonigitaj en LibioNi tion povis konstati tre videble en Irako, kie la falo de la sekulara kaj naciista diktatoro tuj estis sekvita de etnaj alfrontiĝoj kaj ĉie disvastigataj etnaj purigadoj. Ni povas tion rimarki en la persekutado al la koptoj en Egiptio, pligravigita post la falo de la reĝimo de Mubarak, aŭ en la murdoj kaj forĉasado de nigruloj kaj tuaregoj en Libio. Tiu ĉi lasta terorado estas ofte konsiderata en la gazetaro kiel bedaŭrinda sed flanka konsekvenco de la revolucio, sed mi suspektas ke temas pri io pli profunda.

Mi blogas pri tio, eĉ ne estante specialisto pri la fenomeno, ĉar mi suspektas ke necesus bona analizado de ĝi, en la mastrumado de krizoj kaj revolucioj, por eviti tro simpligajn kaj naivajn apogojn al protestaj movadoj. Mi certe apogas revoluciojn kondukontaj al pli malferma partopreno de la amasoj, precipe kiam la reĝimo antaŭ tre multe da tempo frustris ĉiujn esperojn pri laika kaj universalisma regado, kaj estas trempitaj en korupto kaj kamarileco. Sed mi komprenas ekzemple la situacion de Sirio, kiam oni rimarkas ke gravaj tavoloj de la socio ne estas tiom entuziasmaj pri la t.n. demokratia movado, kiom oni foje rimarkigas al ni. Tre probable homoj apartenantaj al la minoritatoj kiel la alavitoj, la kurdoj aŭ la kristanoj prave timas ke regado de la majoritato alportos neniun bonon al ili. Mi ofte miras kiel facilanime la registaroj en Usono kaj Eŭropa Unio neglektas la tre antaŭvidindan eblecon ke post simpla falo de la nuna reĝimo, la kristanoj, multe pli abundaj kaj tradiciaj ol oni konscias en Okcidento, povus sperti sorton tre similan al tiu kiun nun suferas iliaj irakaj kolegoj, grandparte forpelataj el lokoj kie iliaj prauloj loĝadas de antaŭ dumilo da jaroj.

Simpla demokratio estas nenia garantio de solvado de konfliktoj, kiam la historio estas kompleksa kaj la disvolvo de socia stabileco ne estas garantiata.

Ion similan mi timas pri alia iom alispeca kazo: la sendependiĝo de Suda Sudano. Mi denove miras pri la entuziasmo kiun tiu evento levis en la publika opinio, kaj pri la neglekto de la gravaj danĝeroj, kiujn oni facile povas antaŭvidi. Ial la splitiĝo de lando, konforme al rasaj kaj religiaj linioj estas konsiderate de multaj, kaj speciale de la okcidenta meza klaso, tiel infektita de la etnismo, kiel bona afero. Mi tamen estas multe pli skeptika. Mi bone komprenas ke la antaŭa situacio ja povus esti neeltenebla, kaj mi povas akcepti kial mem la loĝantoj de la suda teritorio trovis tiun kiel la solan akcepteblan solvon. Sed mi taksas tion kiel granda fiasko kaj kiel grava minaco.

Fiasko evidenta, ĉar ne tiu estis la solvo antaŭvidata eĉ de la iama ĉefgvidanto de la sendependiga movado John Garang (vidu pri ĉio ĉi la multe pli klerajn kaj detalojn artikolojn en la esperanta eldono de Le Monde Diplomatique fare de Marc Lavergne kaj Gérard Prunier). Sed ĉefe ĝi estas minaco, kiun oni facile povas antaŭvidi, konsiderante la precedenttojn. Oni kompreneble lasis minoritatojn, iamajn aŭ novajn, en la novaj ŝtatoj (kiu lando eliranta el secesio estas unuetna?), oni lasis dubojn pri la landlimoj, oni fortigis la apartecon, por fari la procezon pli neevitebla. Ni jam vidis kio okazis kaj plu okazas post la divido inter Pakistano kaj Barato (kiun mi konsideras la plej granda katastrofo kaj malfeliĉo en la mondo post la Dua Mondmilito, kaj kies miskonsekvencojn ni ankoraŭ ne ĉesis observi), kaj eĉ pli proksime, en la iam same salutata divido inter Etiopio kaj Eritreo (kiun mi jam komentis iam kiam mi konsideris tie ĉi mian ofte nekomprenatan oponon al la sendependeco de la Okcidenta Saharo). La demokratio kaj la kreado de novaj ŝtatoj ne nur ne estas garantio de paca disvolviĝo, kaj pli ofte ĝi havas malajn konsekvencojn.

Nu, mi mi ja ŝatus erari, almenaŭ pri la proksima estonto de la Sudanoj. Mi ne sufiĉe bone konas la surlokan situacion kaj ne specialiĝas pri la temo. Eĉ pli, mi nun devas konfesi ke mi nur parte legis la libron kiun mi menciis, “La malhela flanko de la demokratio”. La kialon mi eksplikas pli detale en mia hispanlingva blogo: la versio kiun mi havigis al mi en mia denaska lingvo, estis tiel aĉa ke mi sentis min devigita forlasi ĝin post la unua ĉapitro (tiu estas bedaŭrinde tro ofta fenomeno, kiun mi tie diskutas pli longe: ke la libroj pri ne-fikcio bezonas du tradukantojn: unun specialiĝintan pri la lingvo kaj alian pri la enhavo, kion tre malofte eldonejoj emas favori, por eviti aldonajn kostojn, kaj do tiaj libroj mulfoje esti tute nelegeblaj). Do, povas ja okazi ke mi iom misreprezentas la opinion de la aŭtoro, aŭ eble li ne sufiĉe praviginde defendas sian vidpunkton. Tion mi dubas, sed ĉiukaze mi povos pli forte scii kiam mi legos la originalon, kion mi certe faros ne malbaldaŭ.

Sed mi almenaŭ esperas ke mi semis iajn dubojn, pri aferoj kiujn oni lastatempe tro ofte emas simpligi. Ke etnismo ne estas facile solvebla simple per demokratio, nek per secesio. Eble se ni konscias pri tio ĉi, ni kapablos disvolvi taktikojn por mastrumi konfliktojn pli pace. Ĉu ne por tio ĉiam batalis Zamenhof?

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (3) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Reala demokratio ankoraŭ ne

23 Mayo 2011 22:46

Post la antaŭa blogero, en kiu mi rakontis pri la popolaj movadoj antaŭ la regionaj kaj municipaj en Hispanio, mi ŝuldas pluan informon, ĉefe ĉar la rezulto konfirmis la plej nigrajn aspektojn kiujn mi menciis (iom heziteme) en la lasta paragrafo. Kontraŭe al diversaj esperoj, mia ĉefa konkludo estas ke en epoko de krizo, la patriotismo fariĝas la lasta rifuĝo.

Se vi legas el ekster Hispanio, eble vi jam legis la bazajn rezultojn: aplombe venkis la konservativa partio, kaj sinkis la reganta socialista partio. Tio ĉi ne estas surprizo, kaj oni ja povas aserti ke la nuna registaro tute meritis la punon.

Sed por mi pli signifoplenaj estas aliaj zorgigaj signoj. Rasista partio akiris ankoraŭ tre minoritatajn sed kreskantajn apogojn en la popolaj urboj de Katalunio. La patriotuloj, tio estas la plej naciista koalicio proksima de ETA, fariĝis la dua forto en Eŭskio, kaj la unua en ties teritorio Gipusko. Relative nova hispannaciista partio plifortigis sian bazon en Madrido. Diversaj popolistaj kandidatoj ricevis bonajn rezultojn en Asturio aŭ Kordovo. Kaj eĉ ene de la konservativa partio, ĝenerale ju pli ekstrema la kandidato, des pli apogata.

Evidentiĝis ke la junula movado tre malmulte ŝanĝis la ĝeneralajn tendencojn, krom por profundigi la punon al la reganta partio. Fariĝas ankoraŭ pli malklare kiel daŭrigi la elanon, ĉu per daŭrigo de la kampadoj aŭ per ŝanĝo de la taktiko, kaj mi denove timas (kiel mi diris en tiu antaŭa teksto), ke ne maleblas iom ĥaosa kaj deprimiga fino.

Mi tamen plu pensas ke ĉiukaze la klopodo estas pozitiva. Necesas peti pli realan demokration, ĉar la alternativo estas la kresko de la aŭtoritatemuloj. Kiel ni ĵus povis konstati.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (4) | Aŭtoro / Autor: Tonyo



Reala demokratio jam

21 Mayo 2011 16:58

Subite hispanianoj reagis. Por mi kaj por multaj aliaj, la plej frapa aspekto de la nuntempa situacio en Hispanio, kie ni suferas grandan ekonomian krizon, kaj subite altiĝis la senlaboreco, kaj kie la politika etoso estas sufiĉe streĉa, estas ke la reago de la civitanaro estis surprize milda kaj kalma. Oni klare povas sensi la streĉon, la surdan proteston, la malfidon al la politikistoj, la povuloj kaj la institucioj, sed la veraj protestoj estis surprize malabundaj. Kolektiĝis multege pli da homoj en la festoj pro sportaj venkoj ol en la sindikataj alvokoj al manifestacio. Fakte, mi plurfoje diris, kaj ne ŝerce, ke la sporto kontribuis al la narkotado de la konsciencoj, kvankam probable pli influis la ankoraŭ sufiĉa socia protekto (ŝtata kaj familia), kaj la manko de vera organiza teksaĵo ekster la tre senprestiĝaj politikaj movadoj.

Sed nun subite tiu streĉiteco eksplodis. Eble influis la konstato pri la manko de solvo en la politika areno, pruvite de la tro malaltnivela balota kampanjo por la morgaŭaj elektoj al municipaj kaj regionaj institucioj. La socialista partio, nun en la registaro, montris denove ke ili apenaŭ havas ion dirindan kiam ili dekretis el la centra registaro fortan malkreskon de la sociaj mezuroj. La opoziciaj konservativuloj ne vere havas alternativon, ĉar ili agas same en la registaroj kiujn ili kontrolas. Ambaŭ partioj ne sukcesis (aŭ eĉ ne klopodis) lukti kontraŭ sia propra korupto, kaj ne montris veran deziron ŝanĝi la politikan staton.

Do, movado spontanea, gvidata de junuloj, organizita rete, sukcesis ludi noton kiu iel influis la silentan socion, kaj rapide firmiĝis. Kaj do, eble vi jam vidis en la komunikiloj, la placoj de ĉiuj urboj en Hispanio, pleniĝis de homoj sub la devizo “Reala demokratio, jam!”.

Kion ili volas? Nu, ne estas klare. Estas multe pli klare kion ili ne volas. Vi povas legi rekte en Esperanto unu el pluraj manifestoj aperintaj, tiun de la koncentriĝintaj en Madrida “Puerta del Sol” (placo “Sunpordo”, la teoria centro de la lando, almenaŭ por ŝoseaj kalkuloj). Kvazaŭ ili volus sekvi la alvokon jam faman “Indignu!”, laŭ la samnoma libro tiom furora ne nur en Francio, kaj nun legebla en Esperanto.

Mi havas iajn dubojn pri pluraj aspektoj de la movado. Inter alie, mi malfidas iujn el la plej frapaj kontraŭpolitikaj sloganoj kiuj foje aŭdiĝas. Mi ankaŭ timas ke post la balotoj la movado dissplitiĝos inter tiuj kiuj volas ĝin daŭrigi, kaj la homoj atendantaj pli adekvatajn momentojn, kaj do la rezulto povas esti iom ĥaosa, kaj eble eĉ kontraŭefika. Sed neniu povas dubi ke la fakto mem ke ĝi okazis estas pozitiva. Nun neniu povas aserti ke junuloj pasivas, kaj ke ili akceptos ĉiun ajn decidon de la aŭtoritatoj, eĉ se pli rekte kontraŭsocian. Ne, la politikistoj, novaj kaj malnovaj, devos almenaŭ kalkuli ke la risko je socia eksplodo ne estas neglektinda.

Kaj mi ankaŭ ĝojas ke la respondo estas nepre demokratia: ĝis nun malferme ekstremdekstraj kaj netoleremaj movadoj nur havis marĝenan influon en la ĝenerala politiko en Hispanio, sed mi timis (kaj ankoraŭ iom timas) ke la malkontentuloj povus esti altirataj de ksenofobiaj alvokoj. Estas bone ke alia alternativo prenis la iniciaton. Eĉ se tiu alternativo devas ankoraŭ solidiĝi.

Lingvo / Idioma / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (6) | Aŭtoro / Autor: Tonyo