Arĥivoj / Archivos 'en Esperanto'

Jam aliĝis al la IRo

26 Febrero 2013 21:36

Kiel mi komentis en alia momento, dum tiu ĉi jaro 2013 ni ĝuos plurajn eblecojn partopreni esperantajn renkontiĝojn en Hispanio, kelkajn el ili kun speciala internacia fokuso.

La unua tre rapide alproksimiĝas. Temas pri la Iberia Renkontiĝo, la renkonto de junuloj de la Iberia Duoninsulo, kiu ĉijare okazos dum la semajnfino de la 15-a ĝis la 17-a de marto en Madrido. Logoo de la Iberia RenkontoPri tiu ĉiujara amuzaĵo mi jam parolis antaŭ tri jaroj, la lastan fojon kiam ĝi okazis en la mezo de la duoninsulo, en la hispanlingva parto. Ĝi estis tre amuza kaj mi esperas ke denove la etoso ripetiĝos ankaŭ nun.

Mi jam povas konfirmi mian ĉeeston. Nu, mi jam sciis tion de antaŭe, sed mi tro kutimas atendi ĝis pli lasta momento, kaj nur nun formale pagis la kotizeton. Do, eĉ se mi ne tiom junas, mi esperas ke oni ne forpelos min :-) .

Pri tiu ĉi kaj aliaj el la plej gravaj renkontoj, mi havis la okazon inviti dum la pasinta oktobro. Baldaŭ venos okazo paroli ankaŭ pri la hispana kongreso (en Zaragozo komence de majo), kaj pri alia tre interesa: tiu de Sennacieca Asocio Tutmonda, kiu unuafoje en sia historio venos al Madrido. Notu jam la datojn, ĉar ni certe havos okazon plurfoje esperantumi kun bela mediteranea vetero.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Esperanto en novepokaj diskoj

6 Enero 2013 23:33

“Printempo” estas la titolo de la nova disko de la pianisto Pablo Peláez, kiu lanĉiĝas ĝuste dum tiuj ĉi tagoj. La titolo ne estas traduko: temas ĝuste pri esperantlingva vorto, kaj ankaŭ en Esperanto aperas la titoloj de la unuopaj pecoj. Vi povas ĝin vidi, kaj aĉeti, tie ĉi.

En la fizika disko la albumtitolo aperas nur en Esperanto, dum la pecoj havas versiojn paralelajn. Tie publikiĝas ankaŭ dulingve teksto pri Esperanto, kiu klarigas la kialojn por la uzo de tiu ĉi lingvo. En la retejo tiu aperas nur hispanlingve.

La lingvaĵo estas novepokeca, kaj mi tradukas la komencon:

En la komenco de la tria jarmilo, la Homaro devas proponi al si mem universalajn celojn ampleksantajn la tutan planedon; tiurilate mi proponas ĉi universaleman lingvon kiel metaforo ke ni estas parto de granda tutmonda komunumo bazita sur esenca konsento: nia natura biologia altruismo kaj la bezono por ni kiel individuoj esti parto de homaj grupoj…

Ankaŭ la muziko apartenas al tiu ĝenro (kiom mi kapablas taksi, laŭ miaj ne tre altaj muzikaj kapabloj). Oni povas aŭskulti specimenon en jena peco (se oni ne spektas al enŝutitan videon, sekvu tiun ĉi ligilon)

Mi mem ne estas novepokema, kaj fakte ne tre ŝatas la ne maloftan asociiĝon de Esperanto kun tiaj religiecaj tendencoj. Kaj tion mi klarigas ĉar, nu, mi mem zorgis pri la tradukado de la tekstoj. Sed la aŭtoro estis afabla kaj la muziko estas sufiĉe agrabla kaj trankviliga. Do, kial ne?

Kaj se vi deziras ĝui alian agrablan kaj trankviligan muzikon, ĉifoje ja kantatan en Esperanto, jam disponeblas ankaŭ la unua disko de Kvaropo Sinkopo, “Bonvenon al la kongres’”, registrita dum la Hispana Kongreso de Almagro. Tiu ĉi ne estas novepokeca, sed ĝi ja montras alian novan epokon pro la maniero ĝin akiri, el fizika kaj ankaŭ mona vidpunkto: simple aliru la retejon http://sinkopo.bandcamp.com/, kie oni povas ĝin aŭskulti aŭ elŝuti, senpage aŭ kontribuante volontan prezon.

Ĉiukaze, ĝuu.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Google omaĝas esperantiston

28 Diciembre 2012 15:01

Google dediĉas hodiaŭ en Hispanio, kaj eble en aliaj landoj, sian ĉefpaĝon al la inventisto kaj inĝeniero Leonardo Torres Quevedo. Kiel mi jam komentis en aliaj okazoj, temas pri tre grava sciencisto, kreinto de interalie la unua teleregilo aŭ la unua aŭtomata ŝakludisto, plus multaj aliaj inventoj kaj iniciatoj. Kaj li estis “feroca esperantisto”, kiel nomis lin la francia diplomatio post liaj proponoj favore al Esperanto ĉe la Ligo de Nacioj komence de la 20-aj jaroj. Tion mi rakontis tre detale, bedaŭrinde nur hispane, en tiu ĉi artikolo.

Torres QuevedoPri la graveco de tiuj doodle de Google ni jam havis sperton kiam ili dediĉis ĝin al la naskiĝo de Zamenhof. Nun mi konfirmis tiun efikon. Ĉar tiu mia artikolo ĝuas tre bonan pozicion en la serĉiloj kiam oni skribas la nomon de Torres-Quevedo, mi ricevas hodiaŭ 30-oble pliajn vizitojn ol averaĝe. Kaj ne temas pri hazardaj alvenoj, ĉar la vorto Esperanto aperas en la titolo kaj la priskribo, kaj multaj plu moviĝas al aliaj lokoj de la retejo. Bona ekzemplo pri la graveco atenti tiajn vojojn por informi pri nia lingvo.

Kaj mi eĉ pli ĝojas pro la omaĝito mem. Li vere meritas esti pli konata.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (2) | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



El Burgoso al la mondo

11 Noviembre 2012 22:26

Kiel mi anoncis en pasinta blogero, la liberecanaj rondoj plu moviĝas rilate al Esperanto. Kaj tre eble, la iniciatoj povas forte kreski dum venontaj monatoj. Nome, la sekcio de la sindikato CGT en Burgoso organizis dum tiu ĉi pasinta semajno serion da konferencoj pri nia lingvo, kiu akompanis ekspozicion de nun vojaĝontan al aliaj urboj de Hispanio.

CGT, aŭ Ĝenerala Konfederacio de la Laboro, estas minoritata hispania indikato, kiu devenas el la anarĥiista tradicio. Fakte, ĝi formiĝis post splitiĝo disde la pli tradicia CNT, Nacia Konfederacia de la Laboro, baze ĉar la CGT partoprenas la sindikatajn balotojn ene de la entreprenoj. Ambaŭ tre pozitive rilatas al Esperanto, kaj ne malofte publikigas artikolojn en siaj revuoj. CGT havas konstantan rubrikon en aŭ pri Esperanto en sia reta revuo “Ruĝa kaj Nigra”, ĝia katalunia sekcio aprobis antaŭ du jaroj klaran rezolucion favore al nia lingvo, kaj antaŭ kelkaj tagoj ĝi pretigis eĉ esperantan version de la video eksplikanta la kialojn por la ĝenerala striko kunvokita por venonta merkredo en Hispanio.

La ekspozicio nun inaŭgurata enskribiĝas en serio pri la kulturoj de la libereco en la iberia anarĥiismo. La unua tia ekspozicio estis pretigita antaŭ tri aŭ kvar jaroj, temis pri liberecanaj pedagogioj, kaj ĝuis bonan sukceson en tiu medio.

La nuna pri Esperanto konsistas el dudek paneloj, homaltaj kaj plenaj je informoj, pri la lingvo mem, pri la historio, la anarĥiisma kaj ĝenerale laborista tradicio, kaj pri la uzo de la lingvo fare de la povo kaj la potenculoj. Ĝi kompreneble videbligas ideologian vidpunkton, sed entute ĝi estas sufiĉe interesa por la ĝenerala publiko, ne nepre anarĥiisma. Ankaŭ la katalogo (el kiu oni povas vidi tie ĉi specimenon) estas ege bonkvalita.

La tuton pretigis tre interesa kaj promesplena grupo de esperantemaj anoj de la sindikato en Burgoso (Burgos, la iama ĉefurbo de la malnova Kastilio, kulture alloga urbo, trairata de la Jakoba Vojo). Kelkaj el ili jam organizis atelieron por lerni nian lingvon, sed ilia nivelo estis ĝis nun modesta. Certe tiu ĉi iniciato taŭgos por firmigi la grupon kaj la agadon en tiu urbo.

Afiŝo de la Liberecana Semajno en BurgosKiel dirite, krom la ekspozicion, ili organizis serion de konferencoj dum la tuta semajno. Ĝi ĝuis bonan partoprenon kaj intereson. Mi mem partoprenis la vendredan fermon per prelego pri la nuno kaj estonto de la lingvo. Mi provis malmunti diversajn mitojn pri Esperanto, kaj montri al la publiko ke temas pri tute vivanta lingvo kaj movado, eĉ se por multaj tio ne evidentas.

Mi ankaŭ substrekis la pluralecon de la komunumo. Mi tion provas fari ofte, ne nur en tiu ĉi blogo, sed ankaŭ en personaj prezentadoj. Multaj homoj en Hispanio suferas la antaŭjuĝon ke Esperanto estas afero de anarĥiistoj, aŭ ĝenerale de maldekstruloj, aŭ ili pensas pri homoj engaĝitaj al novaj sociaj movadoj. Tio povas altiri multajn, sed ankaŭ limigi la varbadon, kaj ĉefe oni riskas ke tiuj estontaj esperantistoj seniluziiĝu kiam ili trovas ke ne nepre la jamaj movadanoj kundividas iliajn proprajn vidpunktojn. Fakte, tio ĵus dramece okazis antaŭ kelkaj semajnoj, kiam la grupo atinginta tiun notindan sukceson en TED, pri kiu mi rakontis antaŭnelonge, post serio da miskomprenoj kun loka grupo, ŝajne abrupte forlasis nian lingvon kaj eĉ ekkreas sian propran. Tial, mi preferis tion substreki ankaŭ en mia prezentado antaŭ liberecanoj, eble eĉ insiste, por ke neniu ricevu ŝokon ĉe konstato pri la reala Esperantujo.

Kiel dirite, la agado de la sindikato ne finiĝas tie ĉi. La ekspozicio baldaŭ ekvojaĝos. Eble en iuj lokoj oni povos ankaŭ komplementi per simila prelegado, je kiu mi esperas ke HEF kaj la ceteraj asocioj povos kontribui. Se al tio aldoniĝas la baldaŭa okazigo de la SAT-kongreso en Madrido, eble ĉio povas konspiri por ke la liberecanaj rondoj, eĉ se nun pli minoritataj, reprenu la ligitecon al Esperanto, iam karakterizintan tiun movadon.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (1) | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Esperantaj vojaĝoj

28 Octubre 2012 12:17

Lastatempe mi devas denove vojaĝadi pro laboraj kaŭzoj. Tio iom influas al la lastatempa neaktualigo de la blogo, sed havas pozitivan esperantan rezulton: ke mi tiel profitas por viziti la amikojn en aliaj urboj. Esperantumi for de la urbo, sed ene de la lando.

Jam pasintjare mi havis ŝancon viziti interalie Barcelonon kaj, kiel mi tiam jam komentis, Zaragozon. Sed ĉijare tiuj okazoj kreskis, kaj jam mi ĝuis retrovi surloke la amikojn de Malago, Valencio, Bilbao kaj Korunjo.

En tiuj renkontoj ni denove konstatis kaj la malfacilaĵojn kaj la neceson de la organizitaj grupoj. La nuna evoluo de la socio pli favoras la retan individuecan esperantumadon, sed samtempe la kluboj plu devas konservi sian rolon por la buŝa parolado, por la ensociigo de la novuloj kaj por la disvastigado en la ĉirkaŭa socio. Renkonto en Malago, fronte al Kafejo Esperanto en samnoma stratoNu, la tasko alproksimigi ambaŭ mondojn ne facilas, sed nepras trovi iujn vojojn.

En la pasinta hispana kongreso ni tion pridiskutis, kaj ni alvenis al la konkludo, eble ne nepre valida ekster Hispanio, ke ni devas transigi nian aktivadon en la drinkejojn. Ne prenu tion tute serioze kaj aplombe, sed certe la organizita movado devas iri renkonte al tiuj novuloj, se la inverso ne okazas.

Fakte io simila okazis antaŭ kelkaj tagoj en Korunjo, kie ne vere ekzistas esperanta grupo, sed kie mi povis kontakti kun disaj ĝis nun neniam interparolintaj amikoj (nu, fakte, por iuj, tiu estis la unua fojo kiam ili esperante parolis). Ni do evidente renkontiĝis en bierejo.

Post kelkaj tagoj mi denove devas vojaĝi. Ĉifoje ree al Zaragozo, kie mi vizitos la tieajn amikojn. Zaragozo estos la sidejo de la venontjara Hispana Kongreso, komence de majo, kaj certe ni havos ŝancon iom priparoli ĝian organizadon. Do, se vi legas min el loko proksime al tiu urbo, mi volonte renkontos vin venontan 6-an de novembro.

Fine, mi nepre menciu du pliajn vojaĝojn, alikarakterajn ĉar tute intencitajn. Pri unu el ili, mia ĵusa partopreno en la Internacia Semajno de la Kulturo kaj Turismo, mi preferis verki tute apartan blogeron. Pro du kialoj: ĉar mi denove deziras revivigi mian aktivadon en la retejo Ipernity, kiu lastatempe iom suferas pro la konkurenco de multe pli aĉaj alternativoj, kaj ĉar meritas la penon pli diskonigi la Semajnon, unu el la plej nekonataj sed disvastigindaj iniciatoj, kiu okupas tre interesan niĉon en la esperantosistemo.

La alia estos mia baldaŭa partopreno en Semajno pri Esperanto organizita en la kastilia urbo Burgoso, fare de liberecana sindikato, kiu afable invitis min. Sed pri tio mi esperas baldaŭ rakonti pli, ĉar ŝajnas ke la anarĥiistaj rondoj havas bonajn planojn por venontaj monatoj. Eble tio estos bona prologo pri la SAT-kongreso kiu okazos en Madrido dum venonta julio.

Ŝajnas do ke io moviĝas… kaj ne nur mi.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Esperanto en TEDxMadrid

10 Septiembre 2012 18:46

Jam en aliaj okazoj mi komentis tie ĉi pri la konferencoj TED, tiu formato de publika parolado kiu lastatempe iom furoris, kaj en kies subtekstigado al Esperanto mi kelkfoje kunlaboris (nun malpli, pro aliloka okupiteco). La sukceso de la evento instigis la iniciatintojn vendi la formon al aliaj organizaĵoj, entreprenoj aŭ institucioj, kiuj mem povas munti similajn konferencojn, sub la nomo TEDx.

Ĝis nun neniam ekzistis tia TED- aŭ TEDx-prelego en Esperanto mem. Nur unufoje la lingvo kaj ĝia instruado estis pritraktita en iu TEDx, pri la projekto Ligvosaltilo.

Nun tamen alproksimiĝas vera ŝanco videbligi la lingvon: oni uzos Esperanton en la konferenco TEDxMadrid dum venonta semajnfino. La kulpulo estos David de Ugarte, teĥnologiulo kiu ĝis nun apenaŭ partoprenis la organizitan movadon, sed pri kies intereso al nia lingvo mi jam rakontis antaŭ pluraj jaroj, kiam li instigis la grupon de hispania ciberpunko. La tiama opo serioze pritraktis Esperanton, eĉ se nur nun profunde, post sia firmiĝo kiel la Indjana Kooperativa Grupo.

Pri la detaloj de ilia rilato al Esperanto, oni povas legi en la esperantaj retpaĝoj de la kooperativo. Kaj pri la fono kaj temo de la prelego en TED, permesu ke mi ne ripetu tion ĉi tie: mi ĉion detaligis en artikolo kaj intervjuo kiun mi mem pretigis por Libera Folio.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (4) | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Mil lernantoj (pli-malpli)

3 Septiembre 2012 19:25

Kurso de Esperanto en TwitterAntaŭ tri jaroj mi anoncis en Libera Folio eksperimenton pri instruado de Esperanto: uzadon de la socia reto Twitter (Tŭitero, Pepejo), en kiu mi kreis konton kie mi publikigadis ĉiutage po unu lecionon kun po maksimume 140 literoj. La konto, kies adreso por hispanlingvanoj estis https://twitter.com/cursoesperanto, komencis senhalte akiri lernantojn, aŭ, por esti pli ekzakta, sekvantojn, kaj antaŭ kelkaj tagoj ni atingis la rondan nombron de 1000.

Ni troviĝas jam en la tria eldono de la kurso. Krome, la metodo estis adaptita ankaŭ de aliaj amikoj por aliaj lingvoj aŭ medioj, sed bedaŭrinde preskaŭ ĉie sen sufiĉa kontinueco. La problemo estas ke, kiel mi fakte antaŭsupozis, la medio ne estas la plej konvena por lernado. Ja mi konscias ke la nombro estas iom misgvida: ne ĉiuj sekvintoj plu aktivas, kaj ne ĉiuj estas konstantaj lernantoj, ĉar facilas perdi la kontinuecon, kaj la lecionoj ofte dronas inter ĉiuj ceteraj mesaĝoj. Sed tamen mi trovis ke ĝi taŭgas por aldoni “pilolojn” de la lingvo al studemuloj kaj por instigi komencantojn ne perdi la kontakton kun la lernado.

Por eviti la problemon pri kontinueco, kaj por faciligi la trovadon de malnovaj lecionoj, precipe post tiu ĉi somera paŭzo en nordaj landoj, mi profitis tiun mejloŝtonan atingon por grupigi la ĝisnunajn pecojn en unu kompakta paĝo. Vi povas aliri ĝin en tiu ĉi sama retejo.

Forgesu nun pri kvalito: se paroli pri kvanto, ĉu vi vidis plej grandan mikrosukceson?

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Kial plu gravas Esperanto

21 Agosto 2012 23:33

Lastatempe mi ekrimarkas ĉe iuj amikoj ian lacecon pri Esperanto, foje eĉ seniluziiĝon, ĉefe rilate al aktivado, informado kaj propagando. Ĉu meritas la penon dediĉi tempon disvastigi la lingvon? Ĉu estas io malantaŭ ĝi krom simpla ŝatokupo aŭ okazo amikiĝi?

La demando nedubeble estas pli malnova, kaj jam aliaj traktis ĝin pli profunde kaj klere. Preskaŭ finiĝinte tiun ĉi tekston mi trovis ke sian personan respondon al simila zorgo nun publikigis kiel poezion mia amiko la verkisto Jorge Camacho en sia blogo. Bone, mi akceptas tion (min nur iom agacas la ĉeesto de la vorto “kabei”, kiun mi plej malŝatas, ĉefe se uzata ostempe aŭ minace), sed mia propra respondo iras en alia direkto.

Kvankam mi povus paroli pri la personaj ligoj kaj la emocioj, mi konsideros nur la praktikan flankon, kial partopreni en la informa kaj eĉ varba agado. La malnovaj celoj pri solvo de monda lingvoproblemo aŭ pri strebo al paca mondo ne plu estas laŭmodaj, ŝajne, kaj ĉe multaj eĉ cedis lokon al aliaj preskaŭ malaj, kiel savado de lingvoj aŭ elstarigo de identecoj. Konsiderante ke, kiel mi jam alifoje komentis, homoj plu venas al esperanto pro ideoj (eĉ se ili restas aŭ foriras pro sentoj kaj emocioj), foje oni devas fari ekvilibrojn en ekstera informado pri tio, kiujn ideojn plu reprezentas Esperanto en nia nuna mondo (kaj tie ĉi mi ne aludas al la natura pluraleco de ĝiaj parolantoj).

La demando sin prezentas pli elstare en la nunaj cirkonstancoj en Hispanio. Kiel vi sendube jam scias, en tiu ĉi momento mia lando travivas fortan ekonomian krizon. La enspezoj kaj do la konsumado draste falis, la entreprenoj malpli aktivas, ofte devis fermi siajn pordojn, kaj entute la dungado ŝrumpis. La senlaboreco estas tre alta, ĉefe inter junuloj. La enspezoj de la ŝtato forte falis, kaj do la deficito altiĝis, kio devigas altigi la pruntojn, kies intererezoj tre kreskis, kondukante al forta elhakado de la sociaj elspezoj. La financa sektoro troviĝis en malbona situacio, al kiu la registaro respondis favorante eksteran refinancadon, subtenatan de la ŝtato. Iom post iom kreskas la sociaj protestoj, kaj la konfido pri la regantoj falis al minimumo.

Nu, en tiaj cirkonstancojn, kiun rolon ludas nia lingvo kaj nia movado? Kial batali por ĝi, kaj dediĉi al ĝi la tempon kiun oni povus elspezi por pli premaj aktivadoj?

Mi donos mian personan opinion, kiuj estas la motivoj kiuj min plu pelos okupiĝi pri la lingvo, almenaŭ ĝis kiam miaj personaj cirkonstancoj konsilus agi alie. Mi konscias ke por multaj aliaj tiuj kialoj tute ne taŭgas, kaj por aliaj, kiuj parte konsentus, ili konsistigos minimuman parton de ties propraj motivigoj, sed mi esperas ke ili povos instigi aliajn konservi aŭ kreskigi sian engaĝiĝon. (Parenteze: mi denove emfazu ke temas pri persona takso, tute ne rilata al mia respondeco kiel prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio; eĉ se duobliĝo ne ĉiam eblas, mi certe konas ke mi devas apartigi la neŭtralan karakteron de la asocio disde mia persona politika kaj socia idearo)

Esperanto kiel vojo kaj ponto

Mia ĉefa motivo por Esperanto estas supernacieco. Ĝi estis la kialo ke mi lernis la lingvon, kaj mi konsideras ĝin nun eĉ pli grava. Laŭ mi, la nuna krizo ŝuldiĝas al tutmondaj kaŭzoj (eĉ se en Hispanio kaj ĝenerale en suda Eŭropo ekzistas propraj pligravigaj cirkonstancoj), kaj devos esti solvata nur internaciece. Alikaze, la eliro el la krizo venus per pligravigo de la internaciaj streĉiĝoj. Jam la historio pruvis en aliaj similaj okazaĵoj, ke homoj respondas al la krizoj per rifuĝo en sian konkon, en la grupon (nacian, ŝtatan aŭ similan) kiu donas al ili apogon kaj komforton, eĉ se tio kondukas neeviteble al komunan pligravigon de la averaĝa stato. Eĉ se mi konscias ke temas pli natura socia dinamiko, kaj eĉ se mi skeptikas ke homoj lernas el la historio, mi ne rezignas akcepti ke tiu estas neevitebla, kaj do, ankoraŭ pensas ke indas kontraŭbatali la naciismon.

Ĉar naciismo ja kreskas kaj certe plu kreskos en tiuj cirkonstancoj. Eĉ ene de Eŭropo, vi povas vidi kiel diversaj nacianoj kulpas la aliajn pro la ekonomiaj problemoj, kiel mi komentis en mia antaŭa blogero, kiam mi menciis ke ekonomiko estas naciista scienco. Ankaŭ ene de la ŝtatoj, la interbataloj inter administraciestroj celos kaŝi proprajn respondecojn, dum kulpigo al enmigrintoj povas fariĝi bona maniero trovi komunan malamikon aŭ propekan kapron en okazo de malfacilaĵoj.

En tiuj ĉi momentoj, Esperanto povas esti, miaopinie, vojo por alia pli justa solvo. Kompreneble, mi plene konscias pri nia nuna malforteco, preskaŭ sensignifeco, kaj do mi ne parolas pri la vojo. Sed ĝi povas montri alian manieron alfronti la komunajn internaciajn problemojn.

Ekzemple, en momento en kiu Eŭropa Unio estas nur la reĝlando de la ŝtatestroj kaj la burokratoj, kiuj preferas albordi la krizojn el sia propra malgranda intereso, kaj kiuj uzas la diferencon (nur portempan, bedaŭrinde, mi certas) de la ekonomia situacio inter la malsamaj landoj por nur emfazi siajn individuecojn, mi preferas la koncepton de Esperanto-Eŭropo, kiu atentas la homojn, kaj ne la naciojn (mi esperas ke ne necesas ke mi longe ekspliku tiun esprimon al esperantistoj; mi blogis pri tio en la hispana; mi nur klarigu tie ĉi ke tute ne temas pri tiuj sonĝoj pri eŭropa identeco, kiujn tiom favoras iuj ideologoj en Eŭropa Esperanto-Unio, kaj kiujn mi trovas ĝuste la malo de miaj opinioj)

Je pli ampleksa nivelo, Esperanto povas fariĝi ponto inter civitanoj tutmondaj, kiel prave atentigas la ĉijaran rezolucion de la Universala Kongreso, la unuan kiun mi vere atentas. Forigi tiujn miskomprenojn kaj antaŭjuĝojn, kiuj igas nordeŭropanojn pensi ke latinidoj estas mallaboremaj ŝtatemuloj, dum tiuj ĉi pensas pri la egoismoj postulemaj de la unuaj, aŭ kiuj igas individuajn usonanojn kulpigi ĉinanojn, aŭ inverse, dum fakte la krizo venas el mistraktado fare de povuloj al ĉies subuloj, ĉu per minilaboroj, per konstruaj vezikoj, per manipulado de financaj indicoj, per rabaj privatigoj, aŭ per simpla rekta ŝtelado. Tiu rekta ilo, kiu konektas “homojn kun homoj”, plu valoras por forigi la mijarajn barojn.

La internacia kunlaboro nepras en la socia agado. Miaopinie, ĝi estas, nun certe, la difina karaktero. Historio montris ke socialismo en unu lando fariĝas neeviteble ŝtata kapitalismo, ĉar tiu devas komenci komerci kun ceteraj ŝtatoj, aŭ fali en mortigan aŭtarĥion. Ankaŭ, en pli konkreta skalo, multaj ekonomiaj luktoj ene de la kapitalismo devas esti internaciaj: protekto de laboristaj rajtoj necesigas komunajn regulojn por eviti sklavigon en aliaj landoj, strebo al pli justa impostado devas kontraŭbatali la konkurencan senimpostadon kaj la fiskajn paradizojn.

Denove mi ripetas ke mi bone scias ke nia lingvo ne estas nur en pozicio gvidi regan rolon en tiuj bataloj. Sed ĝi povas taŭgi kiel ekzemplo kaj lumtur(et)o. Ĝi povas esti la malgranda kontribuo al pli ampleksa batalo, en kiu ni estas nur ero.

Se Esperanto estus nur hobio, mi mem jam delonge estus dediĉintaj ĉiujn miajn strebojn al aliaj agadoj. Sed por mi persone, nia lingvo estas ĉefe ideo, eĉ se ne ĉies ideo. Se mi rajtas parafrazi la vortojn de onklo Zamĉjo, “kun tia Esperanto, kiu devas servi ekskluzive kiel ludilo aŭ hobio, mi volas havi nenion komunan”.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (8) | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



La scienco naciista

27 Mayo 2012 17:08

Certe legantoj eksterhispaniaj jam legis kaj pli-malpli konas pri la ekonomiaj problemoj en tiu ĉi lando. Alta senlaboreco, precipe ĉe junuloj, forta deficito, bankaj riskoj, ĝenerala prihakado de la ŝtataj buĝetoj, ktp. Plejmulto certe legis pri diversaj popolaj protestoj, kiuj fariĝis sufiĉe amasaj antaŭ kelkaj tagoj, pro la datreveno de la movado konata kiel la 15-M (pro la protestoj de la 15-a de majo pasintjara) aŭ la “indignuloj” (se vi sekvas min en Tŭitero, vi jam scias ke eĉ esperantistoj kunpartoprenis)

Eble kelkaj demandas sin kial homoj protestas se jam klaras ke necesas buĝetaj reformoj. La publikaj institucioj suferas pro grandaj ŝuldoj, kaj do devus entrepreniĝi reduktado de la elspezoj. Ĉu eble hispanianoj ne konscias pri tio?

Mi deziras tie ĉi defendi la tezon, ke ne Hispanio travivas ekonomiajn problemojn, sed ke suferas (la) individuaj hispanianoj.

Ekonomiko estas stranga scienco, kiu miaopinie tro fokusiĝas pri nacioj kaj ŝtatoj. Unue mi akceptu ke temas pri scienco. Mi havas dubojn pri tio kiam mi legas tekstojn, precipe analizojn kaj prognozojn, de ekonomikistoj en gazetaro kaj publikaj paroladoj, sed mi pretas koncedi ke veraj ekonomikistoj ne tiom simpligas aferojn kiel tio aspektas en la amaskomunikiloj. Kion mi tamen plurfoje observis estas ke ĝi estas naciista scienco.

Ne nur en tiaj publikaj medioj, sed eĉ en pli specialiĝintaj verkoj, ilia ĝenerala fokuso, kiu ofte aperas tiel banala ke ili eĉ ne rimarkas ĝin, estas la teritoria kaj administra organizado. Ili ja povas studi la efikojn sur la individuojn, sed la veran mezuron de ilia sukceso konsistigas la rezulto de la kolektivaj variabloj. Se la ĝenerala ekonomia kresko de la lando estas sufiĉe granda, apenaŭ gravas ke la diferencoj ene de la komunumo plivastiĝis aŭ ne.

Mi pretas akcepti ke plejmulto ne faras tion pro ia perversa kialo. Simple, tio sencas en multaj okazoj. Kaj mi ankaŭ ne neas ke en komplikaj socioj, kie ŝtato havas fortan influon en la ekonomio (kion mi cetere favoras), la ĝenerala publika bonfarto dependas de komunaj politikoj. Sed fokusigo en tiaj tutŝtataj aŭ naciaj aŭ regionaj vidpunktoj, kaŝas la dividon ene de la lando, kaj la relativan suferon de ties civitanoj.

Do, mi estas jam laca legi pri la problemoj de Grekio, pri la karaktero de la italianoj, pri la sufero de Portugalo. Por alilandanoj tio estas pli facila, ĉar tio forigas demandojn pri aliaj kaŭzoj, kaj maskas la riskojn super propra lando. Do, ne mirindas ke eĉ en Hispanio multaj homoj uzas tian argumentadon por alies problemoj, kaj mi legas similajn frazojn en eksterhispaniaj gazetoj, retejoj kaj forumoj, kiam ili komentas pri problemoj en mia lando.

Tamen, mi rifuzas paroli pri la problemoj de Hispanio, kiam mi senpere konstatas ke la problemoj falas tute malsimetrie super ĉiujn hispanianojn. Ekzemple: nuna registaro entreprenis kampanjon por redukti la elspezojn dediĉatajn al instruado kaj sanservoj. Tiu hakado falis sur la publikajn buĝetojn, sed neniel tuŝis la subvenciojn ricevatajn de la privataj servoj, kio nun multe fortigas tiun veton por privata edukado, tute subvenciata laŭ nuna sistemo, kaj dominata de katolikaj institucioj. Mi povus multigi la ekzemplojn, sed jen la lasta skandalo kiun ni suferas: la helpo al banko, antaŭe ŝparkaso privatigita, kiu pli ol duobligas la ŝparojn atingitajn en tiuj publikaj servoj.

Ĉiuj civitanoj de Hispanio konscias pri la ĝeneralaj problemoj. Ankaŭ la kaŭzo estas relative klara: la troa fokusigo dum lastaj jaroj en konstrua sektoro, kiu tro ŝveliĝis, super prudenta mastrumado. Sed eĉ se ĉiuj akceptas neceson alfronti kelkajn komunajn minacojn, multajn komencas ĉagreni la evidenta maljusteco de la relativaj postuloj falantaj super la civitanojn. Dum plejmulto el ni regule kaj honeste pagas niajn impostojn, la homoj kiuj fraŭdis dum lastaj jaroj estas pardonataj kondiĉe ke ili pagu pli malgrandan elcentaĵon. Dum reduktiĝas la sociaj helpoj por malriĉuloj, la elspezoj de la Reĝa kortumo preskaŭ restas senŝanĝaj (kaj la indigno povas eĉ kreski kiam ni ekscias pri la skandala konduto de la tuta familio, inklude de la ĉasado de elefantoj en rezervejoj de Bocvano!)

Jen kial, malgraŭ konscio pri la ĝeneralaj problemoj, ne mankas protestoj. Eĉ pli: por mi estas surprize ke la protestado ĝis nun estas relative milda. Parte pro timo, aŭ pro neklara konscio pri eblaj solvoj, aŭ pro divido inter la suferantoj, aŭ pro manko de socia organizado, aŭ pro la mildigo de la suferado danke al la forta familia teksaĵo ĉilanda, estas surprize kiom pacaj la manifestacioj estis ĝis nun, kaj kiom malmulte minacaj ili montriĝis por la aŭtoritatoj. Sed mi suspektas ke tiu indignado estas kaŝata de la surfaco, kaj povus eksplodi per ajna subita fajrero.

Fakte, unu el la kutimaj manieroj de la aŭtoritatoj dampi la ĝeneralan malkontenton estas plikreskigi la naciistan, patriotisman aŭ simple grupisman tendencon. Se vi kulpigas la grekianojn, vi jam havas propekan kapron. Tie ĉi en Hispanio, ne mankas reciproka kulpigo de centra registaro al regionoj,  aŭ inverse, aŭ de unu regiono al alia. Lastatempe, subtenantoj de la centra registaro eĉ provis trovi patriotismajn temaron, revivigante aferojn kiel sopiro al reakiro de Ĝibraltaro, aŭ kulpigo al eksterlandaj komunikiloj. Kelkfoje iuj tavoloj provas kanaligi la ĉagrenon kontraŭ la enmigrintojn, bonŝance ĝis nun kun malmulta sukceso, sed mi suspektas ke, kiel okazis en Grekio, oni provos tion intensigi. Ĝis nun, ĉiuj ĉi manovroj ne montriĝis aparte sukcesaj, sed ili ankaŭ ne ĉesas.

Ĉiukaze, atentu pri la estontaj okazaĵoj. Ĉar la eksplikoj pri nacioj kaj ŝtatoj estas nur kurteno, kaj tre probable tiaj problemoj povas atingi individuojn en viaj landoj, eĉ se ili ankoraŭ ne alvenis al vi, dum la grandriĉulojn ĉiulandajn apenaŭ tuŝos la politikoj entreprenitaj de iliaj lakeoj en registaroj. Tiam tutmonda kunbatalado necesos.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Komentoj / Comentarios / Comments (1) | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share



Perfekta resumo de nia renkonto

9 Mayo 2012 20:07

Mi devus iom rakonti pri la hispana kongreso, jam unu semajno post ĝia fino, kaj ripozinte post ĝi. Mi iomete tion faris hispane, sed en Esperanto bonŝance mi ne devas skribi multe, ĉar disponeblas bonega resumo: la filmo muntita de Miguel Gutiérrez Adúriz, kiu perfekte kaptas la esencon de la tuta renkonto.

Se vi preferas tekstojn, jen iom oficiala resumo en la retejo de Hispana Esperanto-Federacio kaj aliflanke personaj impresoj en la blogo de Javier Guerrero.

Kaj se vi preferas fotojn, jen tre bona kolekto de Pedro Hernández.

Nu, neniam blogaĵo estis tiel kompleta kaj tiel facila ;-)
.

Lingvo / Lengua / Language: en Esperanto | Comentarios desactivados | Autor / Aŭtoro: Tonyo
Bookmark and Share